Ove Kindvall, de spits die kwam, zag, overwon en te vroeg vertrok

Bengt Ove Kindvall arriveert in november 1966 in Rotterdam. In vijf jaar tijd groeit hij er uit tot een legende, een goalgetter naar wie heel wat Nederlandse kinderen zijn vernoemd. Maar waarom was hij in de bloei van zijn voetballeven ook zo snel weer gevlogen, terug naar Zweden?

Zoals Wim Kieft zijn hele leven zal worden herinnerd aan die bal tegen Ierland, zal Kindvall tot zijn dood worden aangesproken over het belangrijkste doelpunt in de geschiedenis van Feyenoord. Ook nu weer, als wij hem vragen nog één keer terug te kijken, zijn we toch meteen meer dan welkom. In vloeiend Nederlands vertelt hij hoe we het beste kunnen vliegen en zijn we binnen de kortste keren weer terug bij die dag, toen hij vlak voor twaalven geschiedenis schreef.

OVE KWAM…

… zoals hij ging: ineens was-ie er. De spits arriveerde eigenlijk via de achterdeur bij Feyenoord, of misschien is zijdeur een betere benoeming. Feyenoord was hem al eerder op het spoor. Maar goed, dankzij wat zwart-witbeelden van de wedstrijd Zweden-Brazilië, die niet meer dan twintig seconden verschenen op de Nederlands tv, kwam het toch nog goed.

‘Ik had er al veel eerder kunnen zijn’, zegt Kindvall, ‘ze waren met een delegatie komen kijken naar een wedstrijd met het nationale elftal tegen Noorwegen. Het werd 0-0 en blijkbaar was het ze wat tegengevallen.’ Wat heet. Na de wedstrijd kreeg hij nog net geen vermaning van de hoge heren uit Nederland. Misschien dat ze nog weleens zouden komen kijken. Niet dus. Harry Bild, collega-international en ploeggenoot bij IFK Norrköping werd de eerste grote buitenlandse aankoop van de in die jaren steenrijke stadionclub.

In de Zweedse kranten las hij vervolgens zo nu en dan hoe het Bild verging in dat verre Nederland, een man tegen wie hij toch wel op keek, met dik twintig treffers in zijn eerste seizoen deed Bild het zeker niet slecht. Onderwijl had Kindvall over belangstelling vanuit het buitenland niet te klagen. De Duitse recordkampioen 1. FC Nürnberg meldde zich bijvoorbeeld, hij vloog er zelfs heen, maar ze boden hem niet genoeg geld. Kindvall wilde, als hij van voetbal zijn baan zou maken, daar ook goed voor worden betaald.

Van Feyenoord hoorde hij niets meer, totdat er door stom toeval beelden van zijn twee treffers tegen het grote Brazilië op de Nederlandse tv werden vertoond. ‘Of het echt daardoor kwam, heb ik nooit geweten, maar de volgende dag hing de manager van Bild aan de telefoon. Dat kan bijna geen toeval zijn. Feyenoord wilde met me praten, de volgende dag zat ik al in het vliegtuig naar Rotterdam. Met Zweden hadden we bijna gewonnen van het grote Brazilië van Pelé, dat was de hele wereld over gegaan.’

‘Ik wist niet veel van Nederland. Ja, PSV en Ajax kende ik, en van Feyenoord wist ik dat ze erg veel publiek trokken en dat het de rijkste club was. Op Schiphol stonden ze me al op te wachten en ze waren vriendelijk, en later wat harder over de geldzaken, maar binnen een paar uur waren we eruit. En kon ik weer terug naar Zweden om daar mijn laatste wedstrijd te spelen. Dat werd heel bijzonder, het was een belangrijke wedstrijd om de titel tegen AIK uit Stockholm. We wonnen met 6-0, ik maakte er vier en werd op de schouders van het veld gedragen. Een mooi afscheid en ik was erg benieuwd naar wat ik in Nederland kon verwachten. Ik vind voetbal belangrijk, maar het leven moet wel een beetje leuk blijven.’

OVE ZAG…

Over Ove kwam niemand meer heen. Sinds de Zweed stelde de ene na de andere opvolger teleur en kwam er zelfs een woord voor: Kuipvrees. Het nummer 9 werd een garantie voor een boulevard van gebroken dromen. De lijst mislukte spitsen is schier oneindig. De druk van het fel meelevende publiek, de torenhoge verwachtingen. Het geroezemoes bij een gemiste kans. De waarheid is vooral dat Feyenoord bovenal een neusje had voor slechte spitsen en alle goede spitsen liet vertrekken. Ruud Geels in 1970, en Ove Kindvall in 1971.

© Voetbal International

Met Feyenoord-legende Coen Moulijn en doelman Eddy Treijtel.

Wie denkt dat het allemaal vanzelf ging met Kindvall, is de beginperiode vergeten. ‘Mijn eerste wedstrijd was tegen Sparta, samen met Harry Bild in de spits. Stond ik tegen Theo Laseroms, dat was nieuw… Blij dat hij later mijn medespeler werd. Bikkelhard. Ik had net twee keer getraind en geen idee van hoe jullie hier speelden. Ik wilde de bal graag diep, een-tweetjes maken, maar het was een heel ander spel hier. Met opbouw via de vleugels.’

‘Ik kon niemand verstaan en het enige wat Bild tegen me had gezegd, was dat ik op mijn eerste dag netjes hallo moest zeggen tegen mijnheer Moulijn, omdat dat een hele belangrijke speler was, om wie alles draaide. Dat heb ik ook gedaan. Maar het begin was moeizaam. Spannend ook. Zo veel mensen op de tribune, de natte velden. In Zweden speelden we in de zomer. Toen ik bij het begin van de winter vijf wedstrijden op rij niet scoorde, kwam de pers naar de directeur met de vraag waarom hij zo’n miskoop had binnengehaald. Begonnen ze dat ook te schrijven en begon het publiek te morren. Ik zat een paar keer op de bank…’

Zo raar vindt hij het dus niet dat legio spitsen het zo moeilijk kregen na hem. Hij moet ook toegeven dat de entourage in Rotterdam grote indruk maakt. Ik oog misschien koel, maar van binnen was ik dat niet. In korte tijd werd ik van amateur prof. En dan bij zo’n grote club. Man, dat stadion, het publiek. Daarbij vielen zelfs de grote interlandwedstrijden met Zweden in het niet.’

Kindvall keek zijn ogen uit toen hij voor het eerst in het stadion zat. Zo veel mensen voor een competitiewedstrijd. Kuipvrees is een groot woord, maar de eerste maanden merkte hij wel dat het anders voetballen was in De Kuip. Kijk, Coentje Moulijn kon weinig fout doen. Maar die Zweed moest het allemaal nog maar eens laten zien. Iedere kans werd een soort examen.

‘Ja, wanneer speel je nou voor vijftigduizend mensen? Ook het fanatieke was in het begin… Hoe zeg je dat, als iets angst brengt…? Ja, beangstigend. De mensen leefden zó mee dat je niet wist waar die emotie stopte. Er werd ook gefloten vanaf de tribunes als het niet goed ging. Weet je wat ik de eerste maanden dacht van De Kuip en de supporters? Ik dacht: Dit is geen voetbal, dit is een circus. Zeker de eerste maanden in een nieuw land bij een nieuwe club is alles anders, maar op de tribune beoordelen ze je en als je dan niet oppast gaat dat in je hoofd zitten en ga je ineens nadenken over dingen die je eerder vanzelf deed.’

Misschien was hij te veel gericht op Bild, speelde hij de bal te makkelijk af, misschien werkte hij te hard, deed hij net iets te veel zijn best terwijl zijn kwaliteiten toch echt in het afmaken lagen, altijd op de juiste plek opduiken. ‘Ik had gelukkig genoeg vertrouwen. Als ik de mensen hoorde fluiten, vertelde ik mezelf dat ik de bal er de volgende keer wel in zou schieten. Het heeft een maand of vier geduurd voordat ik daar een balans in had gevonden.’

OVE OVERWON!

‘Voetbal is niet iets wat je alleen met je benen doet. Mentaliteit is belangrijk, maar ook het lezen en herkennen van je medespelers. Na een tijdje weet je hoe de passes komen, hoe de spelers lopen. Wist ik dat als Moulijn aanzette, er een paar tellen later een goede voorzet zou komen.’

© Voetbal International

Herstelwerkzaamheden vlak voor de verlenging van de Europa Cup I-finale van 1970.

Moulijn was trouwens maar wat blij met Kindvall, die een stuk minder egoïstisch was in het veld dan Bild. ‘En andersom weten zij ook wat ze aan jou hebben’, vertelt Kindvall. ‘Ze wisten dat ze onder druk de bal altijd naar voren konden spelen, omdat ik die daar dan wel ergens oppikte. Dat was belangrijk voor het elftal, maar het duurt een tijdje voordat je elkaars sterke punten kent. En als spits is het altijd hetzelfde verhaal: je wordt afgerekend op je doelpunten.’

‘Kijk, als je er een tijd bent, is het heerlijk om met die mensen achter je te voetballen. Dan maakt Het Legioen je sterk. Onoverwinnelijk soms. Als ik richting vak G speelde, voelde ik mezelf echt groeien. Ze hadden een lied voor me: Ove Kindvall ayay ayayayay. Als dat werd gezongen… Als je de opwinding in het stadion voelde als er een kans dreigde te ontstaan… Het maakte me uiteindelijk juist beter. Ik voelde hun steun en, ja, zij gaven onze doelpunten nog meer lading. Alsof er niets belangrijkers was op de wereld.’

‘In dat eerste jaar maakte ik er nog 22. Zo slecht was dat niet.’

Integendeel, hij kwam tot dat aantal in slechts 23 wedstrijden. Een jaar later werd hij de eerste buitenlandse topscorer van de Eredivisie. Uiteindelijk zou de teller pas stoppen bij 151 goals in 183 duels.

Naarmate de tijd vorderde beviel het leven hem steeds beter in Nederland. Gewoon zonder afspraak bij mensen langsgaan, lekker uit eten en bovenal de saté. De ontspannen samenleving, lekker met zijn BMW rondtoeren richting steden die allemaal dichtbij leken te liggen. Allemaal dingen die steeds beter bevielen, De taal leerde hij samen met zijn vrouw door de krant te lezen en woorden op te zoeken die ze niet kenden.

Hij werd een bekendheid. Kindvall werd bij Feyenoord een man die altijd speelde en op wie alle ogen waren gericht. De eerste échte buitenlandse ster in Nederland. Hij bleef maar presteren, net als Feyenoord, won de dubbel en in aanloop naar het seizoen 1969/70 maakten een aantal nieuwelingen het elftal nóg sterker…

DIE MAGISCHE AVOND

‘Ja, het gevoel was goed voor die wedstrijd tegen Celtic.’ Voor het eerst kreeg hij er pas echt geloof in dat Feyenoord die cup zou kunnen winnen. Zelfs na de halve finale was het eerste gevoel geweest dat het lekker was om weer een rondje te overleven. Maar daar in dat machtige San Siro kreeg hij iets raars over zich heen. ‘We gaan hem winnen, zo voelde het.’

Al drie kwartier van tevoren stond hij met de andere spelers in de gang richting het veld, veel eerder dan normaal. Iedereen deed stoer en was zenuwachtig, maar vooral gretig. Kindvall werd onrustig van het wachten, trok zijn schoenen uit en wandelde wat door de gangen.

Iets verderop hoorde hij gelach en kringelde er rook, zo dik dat het zijn neusgaten bereikte. Hij besloot even om het hoekje te kijken. En hij schrok bijna toen hij ze daar zag staan, die mannen van Celtic. Of schrikken, verbazing is misschien een beter woord. Want ze stonden daar nog in hun gewone kleren, niet allemaal, maar toch. Ze lachten. Het was een compleet ander beeld dan dat van zijn eigen team. Een verzorger joeg nog even de brand in de peuk van een speler, die al wel in het sporttenue stond. ‘En het waren er meer die daar stonden te roken vlak voor de Europa Cup-finale.’ Het ontbrak er nog maar aan of er werd nog even snel een whisky ingeschonken.

Waarschijnlijk zouden ze hem niet eens herkennen in zijn Feyenoord-shirt, maar toch trok hij zich voorzichtig terug, als een kind dat stiekem boven aan de trap heeft zitten luisteren naar de gesprekken van zijn ouders. Was het nou links of rechts naar de spelerstunnel? Hij zou hier toch niet verdwalen zo vlak voor de wedstrijd? In gedachten hoorde Kindvall de tv-commentator het al zeggen. ‘Beste mensen, u gelooft het niet, maar de spits van Feyenoord is zoek.’

Vijftig jaar later kan hij het zich nog steeds herinneren als de dag van gisteren. ‘Het was echt een belangrijk moment voor mij, en ik denk ook voor de anderen. Ik heb ze verteld wat ik had gezien en hoe de tegenstander ons blijkbaar totaal niet serieus nam.’

© Voetbal International

Grimmig liepen de Feyenoorders het veld op, waar inderdaad nog geen tegenstander te zien was. Met de ene bal die ze bij zich hadden, trapten de Rotterdammers de doelman in en genoten ze van de ongekende ambiance. Tot de tegenstanders het veld opkwamen in formatie en allerlei gezamenlijke oefeningen gingen doen. ‘Aanstellers’, gromde Van Hanegem. Kindvall zag die blik bij Rinus Israel die hij zo goed kende, dat beloofde weinig goeds voor diens tegenstander. Zelfs Wimpie Jansen keek nu alsof het echt oorlog was. Happel oogde als een maffiabaas, die gretig was om een rekeningetje te vereffenen.

De Schotten hadden op dat moment nauwelijks oog voor de tegenstanders. Kindvall ging naar binnen. ‘Ik had vaak dat ik even één of twee minuten languit op de bank wilde liggen, met mijn benen omhoog. Ogen dicht.’

De adrenaline zorgde ervoor dat het er na het beginsignaal gelijk op ging. Balbezit en ontregelen, hij moest wachten op zijn kans. De kans die iedere wedstrijd wel kwam. Toen Kindvall op de klok keek, zag hij er al bijna dertig minuten voorbij waren gevlogen. ‘Halen we dat half uur’, had Happel zijn spelers op de borst gedrukt, ‘dan winnen we.’ En hoe vaak had die man nu al geen gelijk gekregen?

Maar ineens gaf de scheidsrechter een discutabele vrije trap en ging hij vervolgens ook nog achter het muurtje zo in de weg staan dat keeper Eddy Pieters Graafland de bal veel te laat in het vizier kreeg. 1-0 voor Celtic, alsof de duivel ermee speelde, net voordat de dertig minuten waren bereikt.

Kindvall: ‘Toen waren we écht kwaad. En dan is het zó belangrijk dat je gelijkmaakt, voor mijn gevoel waren we ook beter vanaf dat moment.’

Het zal geen spoiler zijn als we vertellen hoe die wedstrijd afliep. Vlak voor het einde van de tweede verlenging nam Kindvall de bal met een schouder mee, nadat een Schotse speler nog had geprobeerd ’m weg te slaan. De scheidsrechter moest fluiten voor een strafschop, maar dat fluitje klonk niet. Met een paar passen was hij net iets eerder bij de bal dan de doelman... Het was het moment dat Ove een legende werd.

NOG EEN OVE KINDVALL

Het geluk dat hij honderdduizenden schonk, is nog lang niet vergeten. Nog jaren na zijn winnende treffer tegen Celtic kreeg Kindvall post in Zweden. ‘Hoe ouder ik word, hoe meer ik besef wat dat doelpunt betekende. Ik kreeg nog lang geboortekaartjes van kinderen die Ove waren genoemd. Brieven van supporters. Alsof we familie zijn. Ik heb laatst zelfs nog iemand ontmoet die zijn kind Ove Kindvall had genoemd. Allebei de namen...’

Volgens Kindvall heeft het iets te maken met een boek. Dat hebben we snel opgezocht op internet, het is alleen nergens meer te krijgen. De openingszin willen we u echter niet onthouden: ‘Ove Kindvall woont in Driebergen’.

Het betreft een boekje dat in 2012 uitkwam met de titel Van Kindvall tot Kuijt, de spitsen van Feyenoord. De eerste zin gaat over een kind van nog geen drie met de naam Ove Kindvall Nap. Zijn ouders hebben de Zweed nooit zien spelen. Maar vader Fabian had al vijftien jaar lang de ene na de andere spits zien falen in De Kuip en besloot zijn zoon de naam te geven van die Zweed waar het dan altijd maar weer over ging.

Alleen Cor van der Gijp scoorde vaker dan Kindvall namens Feyenoord in de Eredivisie. En op Halvar Thoresen na is de matchwinner van 6 mei 1970 tot op de dag van vandaag de productiefste buitenlander in dezelfde competitie. Als hij ietsje langer was gebleven dan die vier jaar en een aantal maanden had hij beide records nu stevig in handen gehad. Maar hij bleef niet langer.

EN OVE VERTROK…

Precies dertien maanden na Milaan was het allemaal weer voorbij. Volkomen krankzinnig eigenlijk, want Kindvall was net 27 en voor de derde keer topscorer van Nederland geworden. Feyenoord bulkte van het geld en had hem allang voor jaren kunnen vastleggen. En Kindvall wilde best, zo had hij een jaar eerder al laten weten. Maar met een nieuw, langdurig contract wilde hij natuurlijk wel wat meer verdienen. Omdat Feyenoord weigerde water bij de wijn te doen, werd er een contract voor nog een jaar overeengekomen. Dan zouden ze het jaar daarna wel verder zien.

Maar al die tijd hoorde Kindvall niets en met zijn vrouw had hij het ineens over terugkeren naar Norrköping. Omdat zij dat wel zag zitten – lekker dicht bij de grootouders, een Zweedse opvoeding voor de kinderen – begon het plan steeds meer te rijpen in hun hoofden.

Aan de Olympiaweg maakte niemand zich zorgen. Kindvall had het veel te goed naar zijn zin bij Feyenoord. Dat zou wel goedkomen. De eerste speler die in de bloei van zijn loopbaan zomaar stopt, moest nog geboren worden. Alleen was die al wel geboren… Op 6 juni 1971 speelde Ove Kindvall alweer zijn allerlaatste wedstrijd voor Feyenoord. In de kampioenswedstrijd tegen Haarlem maakte hij zijn laatste twee doelpunten. Kindvall pakte zijn koffers en ging in Zweden in een papierfabriek werken.

Maar waarom toch?

Kindvalls beste vriend Jan Mastenbroek lichtte al eens een tipje van de sluier op. De spelersbegeleider van Feyenoord herinnerde zich het afscheid van Kindvall nog goed. Het was een van de weinige keren dat hij de Zweed hardop hoorde vloeken. ‘Dat was na die wedstrijd tegen Haarlem. Hij was even weg en toen kwam hij met een verbijsterd hoofd naar me toe: “Potverdomme Jan, en dan komen ze nu nog met een geweldige aanbieding, nu ik het mijn vrouw heb beloofd...” Ove was echt een man van zijn woord, was daar ook behoorlijk rechtlijnig in.’

Als we hem ernaar vragen, kan Kindvall er nog steeds niet om lachen. ‘Nu klinkt het na al die jaren misschien makkelijk: ik had het mijn vrouw beloofd. Net zoals we hebben afgesproken er nooit meer over te zeuren. Ik sta er dus nog steeds achter, maar denk nou niet dat het makkelijk was. Zelfs zo veel jaren later niet… Feyenoord is altijd een deel van mij gebleven. Maar ik ben ook wie ik ben. Als Feyenoord me dat bod tijdens het seizoen had gedaan, was ik gebleven. Nu was het te laat. Als ik iets heb besloten of beloofd, hou ik me daaraan. Dan kies ik voor mijn familie.’

En zo ging Ove Kindvall een jaar na het winnen van de Wereldbeker gewoon weer om acht uur ’s ochtends met een broodtrommeltje naar zijn werk en kwam hij om vijf uur weer thuis, zodat hij kon gaan trainen met de semiprofs in zijn eigen stad. De eerste maanden was hij doodop en mijmerde hij vaak over zijn leven als goedbetaalde ster in Nederland. Omkijken had geen zin en dat wilde hij dan ook niet.

De waakvlam voor Feyenoord zal altijd blijven branden, hij leeft nog immer intens mee met de club. En 6 mei heeft hij al heel lang in zijn agenda staan. Dat is de dag dat hij in Rotterdam wil zijn met zijn oude ploeggenoten. Of beter gezegd: wilde zijn. Van corona had nog niemand gehoord toen die afspraak werd gemaakt.

Als we hem nog een keer bellen, heeft hij net gehoord dat de festiviteiten niet doorgaan. Hij zit al twee weken vast in zijn appartementje en praat over de doden die in zijn kleine Norrköping zijn gevallen. Het benauwt hem, maar van uitstel komt wat hem betreft geen afstel. ‘Er is meer dan voetbal’, weet hij. ‘Maar als je het over voetbal hebt, dan was die dag de mooiste uit mijn leven. Ik hoop dat deze nachtmerrie voor iedereen snel voorbij is. Dat we weer over voetbal kunnen praten. We gaan het vieren, dan maar in oktober of november.’

© Pro Shots

De special over het gouden Feyenoord van 1970 is nog altijd in de VI-webshop te bestellen.