Zelfs met een weekend Ibiza in de benen is PSV nog fitter dan Ajax

De tweede helft van de topper in de Johan Cruijff Arena is anderhalve minuut oud als Mauro Júnior de bal op de rand van zijn eigen strafschopgebied krijgt van Joey Veerman. PSV heeft net een Ajax-aanval geneutraliseerd en de spelers van de thuisploeg staan nog even uit te hijgen. Mauro heeft heel andere plannen: hij begint met de bal aan de voet aan een sprint van zestig meter. De drie middenvelders van Ajax kunnen hem niet bijhouden. Het leidt uiteindelijk tot een enorme kans voor Ricardo Pepi, maar de Amerikaan heeft te veel tijd nodig en verzuimt de 1-2 binnen te schieten.

Fysieke tekortkomingen
Op de bank schudt Oscar García zijn hoofd. Het pijnpunt van zijn elftal wordt maar weer eens blootgelegd. De Spaanse trainer sprak de laatste weken al meerdere keren zijn verbazing uit over de fysieke tekortkomingen van zijn selectie, zo ook een week eerder in Breda. Daar speelde Ajax een hopeloze tweede helft en sloeg in de slotfase bij de ene na de andere speler de kramp toe. 'Natuurlijk is dat zorgelijk', zei García daarover. 'Vooral omdat het niet alleen tegen NAC een probleem was, maar ook in de wedstrijden daarvoor. Voordat ik hier kwam, kreeg dit team ook al heel wat goals tegen in de tweede helft', weet de Ajax-trainer.

'We zijn daar veel mee bezig, maar dat is een probleem dat je niet in vier weken tijd kunt oplossen. Natuurlijk kun je het wel een beetje verbeteren, maar de hele selectie op het niveau van fitheid krijgen dat wij willen? Daarvoor heb je echt een voorbereiding nodig', aldus García. Dat zijn ploeg het op dat gebeid weleens zwaar kon krijgen tegen PSV, die bui zag de trainer ook al hangen. 'PSV is een heel dynamisch team, ze rennen het meest van alle teams in de Eredivisie, dus dat wordt niet makkelijk.'

Zaterdagavond in de Johan Cruijff Arena werd dat verschil dus pijnlijk duidelijk. De gehele selectie van PSV was een lang weekend naar Ibiza geweest om het overtuigende kampioenschap te vieren. Daar werden flink de bloemetjes buiten gezet, met onder anderen Mauro als aanjager van de feestvreugde. Maar diezelfde Mauro, en zijn ploeggenoten, renden een paar dagen later de spelers van Ajax eruit. 'Voor mijn gevoel hadden wij veel meer over aan het einde dan Ajax', gaf Guus Til achteraf ook aan. En hij was niet de enige PSV'er die zijn verbazing uitsprak over hoe de Ajax-spelers op het veld stonden te hijgen.

En zoals García benoemt, is dat dus allesbehalve een incident. Met name dit kalenderjaar valt het gigantische verschil bij Ajax op tussen de eerste en de tweede helft. Dat is nog het best te illustreren aan de hand van de doelpunten. Het doelsaldo van Ajax in 2026 in de eerste helft is het beste van alle Eredivisie-ploegen: 21 goals voor en slechts 4 tegen. Maar in de tweede helft is het beeld volledig anders: slechts 8 doelpunten voor, alleen FC Volendam en Sparta Rotterdam scoren lager, en 13 tegen.

García's voorganger Fred Grim ging daar al eerder eens op in, toen Ajax onder zijn leiding voor de zoveelste keer op rij een belabberde tweede helft had afgewerkt. Grim zocht de verklaring voor dat verval meer in het niet meer nakomen van de afspraken, zowel in verdedigend als aanvallend opzicht. Op bezoek bij Excelsior bijvoorbeeld, waar Ajax op beschamende wijze een 0-2 voorsprong nog uit handen gaf, hadden zijn spelers in de tweede helft hogere fysieke waarden gehaald dan voor de rust. Over het hele seizoen genomen is het onvermogen van de Amsterdammers om te anticiperen of reageren op tactische omzettingen bij de tegenstander een minstens zo groot probleem als de fitheid.

Sleutelrol voor Dolberg
Ook tegen PSV was dat een deel van de verklaring. Ajax voetbalde voor rust een aantal keer prima onder de druk uit via Kasper Dolberg. De Deen zou eigenlijk helemaal niet spelen, maar kreeg zijn eerste basisplaats sinds februari omdat Wout Weghorst zich last minute ziek moest afmelden. García was de laatste weken kritisch geweest op Dolberg, die simpelweg minder wist te brengen dan Weghorst. Maar tegen PSV liet de 28-jarige spits eindelijk weer eens zien wat hij in huis heeft.

'Kasper was fantastisch, wat mij betreft één van de beste spelers op het veld', concludeerde García. 'De laatste twee weken trainde hij al heel goed en voelde ik me wat schuldig dat ik hem geen minuten kon geven, maar dat had te maken met de omstandigheden, zoals onze rode kaart tegen Heracles Almelo. Maar hij was er klaar voor en heeft iedereen zijn niveau laten zien', aldus de trainer, die toegaf dat zijn kritiek ook een beetje was bedoeld om Dolberg op scherp te zetten.

© Pro Shots

'Wat wij proberen, is het beste uit onze spelers te halen. Kasper is één van de spelers, daar hebben we er nog twee à drie van, die soms een beetje geprikkeld moeten worden om hun niveau te tonen', vertelde García. 'We hebben ook spelers waarbij dat het tegenovergestelde is, dus je moet de karakters van je spelers kennen. Ik ken Kasper al heel lang, want ik heb tegen hem gespeeld in België en in Frankrijk. Ik weet welk niveau hij kan halen, en dat niveau toonde hij niet hiervoor. Maar als hij speelt zoals vandaag, kan hij ons veel helpen.'

Zijn collega Peter Bosz legde uit waarom zijn oude bekende Dolberg na rust minder in het spel voorkwam. In de eerste helft lieten de controlerende middenvelders van PSV zich wat weglokken door hun directe tegenstanders, waardoor Dolberg de tijd had om de lange bal van achteruit te controleren en door te spelen op de lopende mensen om hem heen. In de rust instrueerde Bosz zijn middenvelders om in die situaties korter op de Ajax-spits te zitten. Mede daardoor kwamen de Amsterdammers in de tweede helft minder goed aan het voetballen.

Machine Gaaei
De tweede helft werd zo vrij statisch, vooral omdat Ajax de energie ontbeerde om met lopende mensen iets te forceren. Op een enkeling na, dan. Want het mag geen toeval heten dat Anton Gaaei op die manier het verschil maakte in de 92^ste minuut. De 23-jarige Deen blijft een geval apart in Amsterdam: bij tijd en wijle haalt hij onbegrijpelijke capriolen uit in het verdedigen of in het positiespel, dat was tegen PSV niet anders, maar daartegenover staat zijn enorme drive en aanvallende bijdrage.

Vorig seizoen verdiende Gaaei er binnen de spelersgroep de bijnaam The Machine mee. Francesco Farioli prees de Deense vleugelverdediger al voor zijn loopvermogen. 'Anton heeft het vermogen om te blijven gaan, opnieuw, opnieuw, opnieuw. Zijn fysieke data zijn off the charts. Dat zijn Premier League-cijfers.' En ook García was daar zaterdagavond enthousiast over. 'Als we het hebben over fysieke kwaliteiten, dan is Anton daar wel een voorbeeld in', zei de Spanjaard. 'Anton kan véél rennen, op een hoge snelheid, en hij kan de hele wedstrijd blijven rennen. Dat is een kwaliteit. En hij heeft ook een heel goede trap. Daarom hadden we die corner waar hij uit scoorde zo uitgedacht.'

En dat leverde Ajax dus ook de tweede treffer op, die nog weleens heel belangrijk kan blijken in de strijd om de Europese tickets. In de 92^ste minuut deed Gaaei wat Mauro drie kwartier eerder ook gedaan had: hij begon op de rand van zijn eigen zestienmetergebied en stak vervolgens het hele veld over. Met een strakke crosspass bediende hij Mika Godts, om de bal weer terug te krijgen en hard uit te halen. Uiteindelijk was het Godts die uit de rebound kon scoren: 2-2.

© Pro Shots

Die late gelijkmaker sterkte García in het idee dat het wegzakken van de energie in zijn elftal niet tussen de oren zit. 'Als het iets mentaals was, kom je niet tot zo'n comeback in de laatste minuut. Het is iets fysieks, het zit hem in de karakteristieken van onze spelers. Het is een probleem waar we al lange tijd mee kampen. Het hangt ook niet alleen maar af van de fysieke trainers, ofzo. Het zit in de kwaliteiten van onze spelers, we hebben bijvoorbeeld niet veel snelle spelers, of spelers die op een hoog tempo een hele wedstrijd kunnen spelen. We hebben er een aantal, Anton Gaaei is er daar één van.'

Veranderen
García stipt daarmee een punt aan dat Farioli vorig seizoen ook zo vaak benoemde. Hij drong tot vervelens toe aan op het aantrekken van spelers met fysieke wapens, omdat hij merkte dat Ajax met name in Europa echt tekort kwam op dat gebied. Bij FC Porto was dat precies wat hij deed, van loopwonder Viktor Froholdt tot kopspecialist Luuk de Jong tot duelmonster Seko Fofana, et cetera. Die investeringen, die Ajax zich financieel ook niet allemaal kon permitteren, leverden Farioli meteen zijn eerste landstitel op in Portugal.

Zoals bekend maakte Ajax andere keuzes op de transfermarkt, waar het meeste geld werd uitgegeven aan kleine en behendige spelers als Raúl Moro en Oscar Gloukh, daarna volgden de iets grotere Ko Itakura en Dolberg. Wel investeerde Ajax in een state of the art nieuw trainingscomplex, met alle faciliteiten voor een optimale fysieke ontwikkeling. En de fysieke staf slaagde er met maatwerk in om de selectie een groot deel van het seizoen behoorlijk te behoeden voor blessures. Maar de wisseling van drie verschillende trainers, met elk hun eigen werkwijze, helpt op dat gebied uiteraard ook niet mee.

Met een goede voorbereiding kan Ajax die achterstand deels compenseren, denkt García. Maar de trainer benadrukt ook dat er simpelweg spelers met die specifieke karakteristieken, fysieke power, nodig zijn. 'Dat is duidelijk één van de dingen die de club zal moeten veranderen richting volgend seizoen', oordeelde de trainer, die zelf overigens nog geen idee heeft wat zijn rol wordt in dat nieuwe seizoen.

Want ja, voor de tweede keer dit seizoen speelde Ajax door een goal in de slotfase met 2-2 gelijk tegen PSV. Maar in fases van die wedstrijden werd toch ook wel duidelijk waarom het gat op de ranglijst 23 punten bedraagt. Technisch directeur Jordi Cruijff wil volgend seizoen met Ajax weer om de titel spelen, maar dan is de opdracht helder: want alleen als Ajax PSV kan bijhouden op het veld, zal Ajax PSV ook kunnen bijhouden op de ranglijst.