Vier redenen waarom Ajax Europees weer meetelt
Voor het eerst sinds 1997 staat Ajax in de halve finale van een Europees toernooi. In de donkere periode van het Nederlands voetbal vormen de Amsterdammers een hoopgevend lichtpuntje. Waarom lukt het Ajax nu wél om over de landsgrenzen te imponeren? Vier bepalende factoren.
Kolkende tempel
De hymne van de Europa League. Voorafgaand aan een wedstrijd voelt het nog altijd een tikkeltje gekunsteld aan. Als klein broertje van de machtige en krachtige Champions League was het jarenlang voor Ajax bovenal als een confronterend deuntje. Na vier opeenvolgende seizoenen in de luxe van de Champions League voelde de Europa League voor veel Ajacieden aanvankelijk als bittere noodzaak.
Tot dit seizoen. Na het debacle van Rostov keerde onbewust het realiteitsbesef definitief terug in De Arena. Nederland stelde internationaal niet zo veel meer voor, en Ajax kon zich allerminst aan de malaise onttrekken. De ommekeer kwam in september 2016. Met een nieuw team en een nieuwe trainer werd de Europa League liefdevol omarmd. De vlaggetjes werden van stal gehaald, de sfeer nam met de wedstrijd toe, met het thuisduel tegen Schalke 04 als recent hoogtepunt. De fans doopten de statische Arena om tot een kolkende voetbaltempel, waar de spelers negentig minuten lang werden opgejaagd.
Can we do it again?! ��#UEL #schaja pic.twitter.com/rsAgEmvUd3
— AFC Ajax (@AFCAjax) 20 april 2017
Het resultaat is een imponerende thuisreeks. Tot voor kort voelden tegenstanders zich al snel op hun gemak in Amsterdam, waar ze met een doelpunt het thuispubliek al snel in cynisme en teleurstelling onderdompelden. Dit seizoen krijgen ze die kans niet langer, met dank aan het inspirerende spel van Bosz, gevolgd door de fanatieke wisselwerking tussen spelers en publiek.
Plots krijgt een clean sheet in eigen stadion een structureel karakter, liefst vijf van de zes thuisduels, wat Europees gezien van cruciale waarde is om succes te hebben. ‘We weten dat we thuis ijzersterk zijn en de nul een zekerheid is’, aldus Nick Viergever vannacht na de heroïsche wedstrijd in Gelsenkirchen. ‘Dan heb je uit in principe maar één goaltje nodig om verder te gaan. Daar waren we vanavond van doordrongen, ook toen het niet lekker liep, ook toen we met tien man stonden. Één goal was genoeg. Onze thuisstatus is een kwaliteit.’
Ajax in de Europa League in de De Arena:
Ajax – Standard Luik 1-0
Ajax – Celta de Vigo 3-2
Ajax – Panathinaikos 2-0
Ajax – Legia Warschau 1-0
Ajax – FC Kopenhagen 2-0
Ajax – Schalke 04 2-0
Prikkels
Spelen in de Champions League, de confrontaties aangaan met grootmachten als Barcelona, Real Madrid, Manchester City, Paris Saint Germain en Borussia Dortmund. Niet alleen de Ajax-fans, maar ook de spelers keken er jaarlijks naar uit. Eenmaal uitgeschakeld, voelde de Europa League als een veredeld afvoerputje.
Hoezeer er ook werd gerept over ambities en het bereiken van de halve finale, in de praktijk was die prikkel nooit zichtbaar. Of het nou Steaua Boekarest, Dnjepr, Red Bull Salzburg of Molde was. Steeds weer liet Ajax zich op een apathische manier naar de slachtbank leiden. Hoe anders is dit seizoen. Elke speler haalt eenmaal in de Europa League het beste in zichzelf omhoog. Het verleden vormt geen obstakel, maar juist een motivatie. Na de epische ontsnapping bij Schalke haalde elke speler 1997 erbij, als deel van de Ajax-geschiedenis. Ook spelers die op dat moment nog niet eens waren geboren.
Daar bovenop heeft elke speler zijn persoonlijke drijfveer. Voor André Onana is het zijn eerste seizoen als eerste keeper, waarin hij voor de eerste keer de kans krijgt om zich in Europa ook internationaal te tonen. Datzelfde geldt voor Matthijs de Ligt, Davinson Sanchez, Hakim Ziyech, Justin Kluivert, Donny van de Beek en Kasper Dolberg. Spelers die zich echt kunnen verheugen op een Europacup-avond om de Europese prikkel te ervaren.
Die drive om te excelleren is ook zichtbaar bij Nick Viergever, Kenny Tete en Daley Sinkgraven, maar dan in het kader van persoonlijk eerherstel. In de afgelopen jaren zagen Viergever en Sinkgraven bovenal vanaf de reservebank, of zelfs de tribune, toe hoe het steeds weer mis ging met Ajax in Europa, terwijl Tete dit seizoen als reservespeler geduld moet hebben, maar internationaal zijn kansen krijgt en pakt.
En dan is er nog de groep spelers van het clubgevoel en de collectieve revanche. Joël Veltman, Lasse Schöne en Davy Klaassen maakten de Champions League mee, maar zagen Ajax vervolgens internationaal afglijden. Na twee jaar prijsdroogte hunkeren zij er naar om hun team naar succes te leiden.
Tel daar de grillen van spelers als Bertrand Traoré, die weet dat Chelsea hem vooral in topduels intensief volgt, en Amin Younes, die elke wedstrijd jaagt op individuele acties, bij op en de gretigheid staalt van de ploeg af. Met Peter Bosz als trainer die nog weinig vlieguren als coach in de top en op Europese podia heeft, is de honger naar succes een stevige voedingsbodem voor de klinkende resultaten.
Aanval is beste verdediging
Aanvallend, dominant voetbal, met lef en durf. In de competitie kwam de visie van de trainer voornamelijk in de topduels met Feyenoord en PSV aan het oppervlak. Internationaal is dit nadrukkelijker zichtbaar. De vijfsecondenregel, het opjagen van de opponent, dominantie, op de helft van de tegenstander, veel kansen creëren.
Het zijn ingrediënten waarmee Ajax zichzelf neerzet als hoop van het Nederlandse voetbal over de landsgrenzen. Uit of thuis, de spelopvatting moet volgens de trainer hetzelfde zijn. Bosz eist van zijn spelers dat ze moed en zelfbewustzijn tonen, dat ze vooruit en niet achteruit stappen bij balverlies. ‘Maar vandaag waren we niet goed, in balbezit hebben we ons niveau niet gehaald’, klonk het vannacht uit mond van de trainer. ‘Hoe dat kan? Misschien dat sommige spelers toch onder de indruk waren en daardoor niet durfden om de vrije man in te spelen, in ons geval Lasse Schöne. Daardoor kwamen we niet in ons spel.’
Toch week Bosz niet van zijn koers. De aanval is de beste verdediging, met die insteek moeten ook internationaal tegenstanders worden bestreden. Het leverde een uitzege op bij Panathinaikos, terwijl in Luik, Vigo en Warschau gelijke spelen werden behaald. Alleen op bezoek bij FC Kopenhagen en Schalke 04 verloor Ajax dit seizoen in de Europa League, waarbij de ploeg zichzelf in beide duels nog te kort deed. Het geeft aan dat Ajax overal in Europa kansen creëert en kansen heeft om te overleven, wetende dat de patronen en opvattingen van de trainer de handvatten zijn om voor een goed voorkomen te zorgen. Ook als de ploeg, zoals gisteren, niet lekker in de wedstrijd zit.
Hand van de trainer
'Wat een slijtageslag, maar we gaven niet op. We wisten dat we gingen scoren, dat zeiden we ook in de rust van de verlenging tegen elkaar.' Davy Klaassen stond met kippenvel op zijn armen in de mixed zone VI vannacht te woord. Hij, en zijn ploeggenoten om zich heen, wat ze hadden meegemaakt was nauwelijks in woorden uit te drukken. 'De halve finale van een Europees toernooi, voor Ajax voor de eerste keer in twintig jaar. Fantastisch', luidde de heersende conclusie.
Het is het gevolg van een bijzondere mix. Donderdag speelde Ajax in Gelsenkirchen, niet goed, integendeel. De ploeg was slordig in de passing, had weinig rust aan de bal, waardoor de vrije man zelden werd gevonden. Toch kwam het goed, met tien man, op het moment dat veel mensen het allang niet meer voor mogelijk hield.
Het geeft niet alleen de heersende spirit binnen het team aan, maar bovenal een wonderbaarlijke mix van techniek, tactiek, fysiek en mentaal. Als het niet volgens de Hollandse School kan, dan moeten bikkelen, strijd en overleven de rode draad vormen. Met Peter Bosz als kapitein, die aanvoelt wat er op welk moment wordt gevraagd.
'Het succes van Ajax in Europa kent vele vaders, maar de belangrijkste werd afgelopen zomer vanuit Israël ingevlogen'
En dan draait het om details. In de rust van een verlenging moet er volgens de regels direct worden gewisseld. Bosz had er maling aan, riep alle spelers bij zich. Terwijl de spelers van Schalke 04 klaar stonden om verder te gaan en de Roemeense arbiter wild op zijn fluit blies dat de Ajacieden moesten komen, reikte Bosz zijn spelers de nodige handvatten aan.
Ajax stond op in de zinderende slotfase, met twee goals en een krankzinnige ontsnapping als bevrijding. En natuurlijk kwam daar geluk bij kijken, maar zonder enig fortuin heeft nog nooit een ploeg een prijs gewonnen.
Het succes van Ajax in Europa kent vele vaders, maar de belangrijkste werd afgelopen zomer vanuit Israël ingevlogen. Peter Bosz zet Ajax en het Nederlands voetbal weer op de kaart.