Toen Oranje instortte op het EK 1996: 'Het was vernederend'

Zelden was het zo onrustig rond het Nederlands elftal als in de zomer van 1996. Oranje startte als favoriet aan het EK, maar bezweek onder de onderlinge spanningen. Na de groepswedstrijd tegen Zwitserland werd Edgar Davids zelfs naar huis gestuurd nadat hij bondscoach Guus Hiddink beledigde. Onder dat gesternte moest Nederland het opnemen tegen Engeland. Bijna werd het al zeker gewaande kwartfinaleticket uit het raam gegooid. In deze editie van VI 60 jaar herplaatsen we het verslag van de confrontatie tussen Nederland en Engeland. 'De chaos is compleet', zo kopten we destijds boven het stuk van Frans van den Nieuwenhof.

De grootste verzameling jong talent die Nederland in jaren op de been bracht en die met Ajax wereldfaam veroverde, bezorgde Oranje de grootste schande die het op een groot toernooi ooit beleefde. In het chaotische elftal van bondscoach Guus Hiddink was het belang van de ploeg negentig minuten lang ondergeschikt aan de ego's van enkele sterren die door een handig schuivertje van Patrick Kluivert de kwartfinale bereikten.

Illustratieve momenten voor de ontmaskering van het gespleten Oranje waren er genoeg. Het dieptepunt beleefde het elftal halverwege de tweede helft, toen Dennis Bergkamp op de positie van rechtsback een overtreding beging tegen Steve McManaman. De gele kaart was logisch, maar hoe kon het gebeuren dat Bergkamp op die plek moest ingrijpen? Totaalvoetbal? Pfff... Oranje was dinsdag een elftal waaraan alles ontbrak. Vooral de eenheid van geest, die het Ajax van Louis van Gaal zo typeert en siert, was afwezig. De geestelijke verwijdering, die na het wegzenden van Edgar Davids al openbaar was geworden, manifesteerde zich op onthutsende wijze op het heilige gras van Wembley. Langs het veld zat een coach die nooit de indruk wekte enige structuur in het spel te kunnen aanbrengen. In zijn onzekerheid over de afloop gooide Guus Hiddink in de rust van de wedstrijd zelfs zijn enige houvast (het concept) overboord. Hij viel terug op een soort 5-2-3 systeem, waarin niemand behalve de Engelsen nog wist hoe het spel gespeeld moest worden. Het was een onbegrijpelijke ingreep. Als één ding vooraf vaststond, was het wel de speelwijze van de Engelsen. Toch zag Hiddink zich halverwege gedwongen zijn tactiek rigoureus om te gooien.