Toen VI de verloren zoon van Garrincha opzocht in Zweden

Ulf Lindberg was zeven jaar en woonde in een klein dorp in Zweden, toen hij op een middag bij zijn ouders werd geroepen. 'We moeten je iets vertellen', zeiden ze. 'We zijn je ouders niet. Je echte moeder woont in het noorden en je vader komt uit Brazilië. Hij is een beroemde voetballer. Zijn naam is Garrincha.'

Het moet toch een merkwaardige gewaarwording zijn: op een gewone, doordeweekse middag te horen krijgen dat je eigenlijk het kind bent van een van de grootste voetballers ter wereld. Maar dik vier decennia later, wanneer hij in de bar van een hotel in Halmstad terugdenkt aan die bewuste middag, haalt Lindberg zijn schouders op. 'Het drong helemaal niet tot me door wat het precies betekende. Ik was zeven jaar. Er bestond nog geen internet. Ik wist nog niet hoe groot Garrincha was in de wereld. Dat veranderde pas toen de journalisten achter mijn verhaal kwamen. Toen brak de gekte los en begon het een rol te spelen in mijn leven. Eerder niet.'

Even daarvóór heeft hij zich aan de overkant van de straat uit een donkerblauwe BMW gewurmd: een lange, donkere veertiger op sportschoenen, met kort, zwart haar en een gezicht waarin lippen en neus om de meeste aandacht strijden. Hij had gelijk een sigaret opgestoken, want de zoon van Garrincha houdt veel van voetbal maar minstens zoveel van nicotine. Daar, rustig rokend op de stoep, waren de eerste gelijkenissen met de oud-wereldkampioen al in de trekken van zijn gezicht te zien geweest. Toch moest de meest treffende overeenkomst zich op dat moment nog openbaren. Dat gebeurde bij het oversteken. Toen bleek Lindberg, de worstenverkoper van Halmstad, dezelfde wiegende tred te hebben waar zijn biologische vader zo wereldberoemd mee werd.

Vanaf zijn jonge jaren in Rio de Janeiro helde Garrincha bij het lopen over naar één kant. Dat kwam omdat zijn linkerbeen zes centimeter langer was dan zijn rechter. Doordat hij dat verschil ging compenseren, werd hij later de eigenaar van een uniek onderstel: een X-been en een O-been. Doktoren voorspelden bij zijn geboorte dat hij nooit goed zou kunnen lopen. Toch waggelde hij negentien jaar later het veld van Botafogo op voor een proeftraining. Daar dachten de andere spelers eerst nog dat hij kreupel was. Tot ze hem de bal gaven.

Garrincha bleek een natuurtalent. Als rechtsbuiten van Botafogo en de nationale ploeg werd hij in de jaren vijftig en zestig een superster. Eerst alleen in Brazilië, maar vanaf 1958, toen hij samen met Pelé de grote uitblinker was op het WK in Zweden, ook daarbuiten. Het was de eerste keer in de geschiedenis dat het wereldkampioenschap op televisie werd uitgezonden. Heel de wereld raakte daardoor in de ban van zijn hallucinerende dribbels.

'Van welke planeet komt deze man?', vroeg een Zweedse krant zich na Brazilië - Sovjet-Unie af, toen het vol verbazing had vastgesteld dat Garrincha telkens maar éven met zijn heupen had hoeven wiegen, of de linksback tegenover hem lag al hulpeloos spartelend in het gras. Boris Kuznetzov was zijn naam, een Russische verdediger die zijn gebrekkige motoriek later compenseerde met een meesterlijke zelfspot, door na afloop, tijdens het gezamenlijke buffet, Garrincha plotseling bij zijn middel te grijpen. 'Eindelijk', riep de linksback toen, 'ik heb hem!'

Het was amper een jaar na dat sensationele WK, dat Garrincha weer even terug was in Zweden. In het plaatsje Umeå speelde hij met Botafogo een vriendschappelijke wedstrijd. Na afloop was er feest in het spelershotel. De Zweedse serveersters hadden een enorme taart voor hun beroemde gasten gebakken. Garrincha at deze grotendeels alleen op. Vervolgens ontvluchtte hij het hotel en ging met een van de serveersters mee naar huis. Daar, in de woonkamer, dronk hij eerst nog een aquavit met de vader en moeder van het meisje, volgde haar toen naar boven en ging met haar naar bed.

'Een dag later was ze terug in het hotel, maar nu met haar boze vader en twee politie-agenten', zegt Ulf achter een kop koffie. Hij lacht. Het is niet veel mensen gegeven om met groot plezier over hun eigen verwekking te vertellen, maar de zoon van Garrincha is duidelijk een uitzondering. 'Toen Garrincha de politie zag, is hij in eerste instantie in paniek onder het bed gaan liggen. Later kwam hij alsnog tevoorschijn en heeft een officieel document ondertekend. Daarin verklaarde hij bij een eventuele zwangerschap zijn verantwoordelijkheden als vader te zullen nemen. Ter controle liet hij een buisje bloed achter in het ziekenhuis.'

De volgende dag was Botafogo alweer vertrokken uit Umeå, op weg naar de volgende vriendschappelijke wedstrijd in Europa. Garrincha heeft de serveerster nooit meer teruggezien. Ook is hij nooit meer in Zweden geweest. Maar negen maanden later werd er in Rio de Janeiro wel een brief voor hem bezorgd. Hij was aan de andere kant van de oceaan vader geworden. De serveerster was bevallen van een zoon.

'Dat was ik', zegt Ulf, terwijl hij vast een sigaret uit zijn pakje wurmt voor straks. 'Ik heb begrepen dat Garrincha mijn moeder toen nog een brief heeft teruggeschreven. Daarin liet hij weten altijd al van een zoon te hebben gedroomd. Die brief heb ik zelf nooit gezien. Ik heb mijn moeder niet gekend. Direct na mijn geboorte heeft ze me afgestaan. De eerste negen maanden van mijn leven heb ik in een tehuis doorgebracht. Tot ik werd geadopteerd.'

Als baby kwam Ulf Lindberg terecht in een gezin waarvan de vader een jaar eerder nog in Gothenburg op de tribune had staan klappen toen Garrincha de arme Kuznetzov doldraaide. Een voetballiefhebber dus. Toch werd er thuis vrijwel nooit over Garrincha gesproken. 'Niet dat het een taboe was', zegt Ulf, 'helemaal niet, maar het was gewoon geen issue voor ons. Ik sprak er eigenlijk met niemand over. Er gingen jaren voorbij dat zijn naam niet viel in ons gezin.'

Maar toen werd het januari 1977 en gaf Garrincha in Brazilië een interview aan een correspondent van de Daily Mail. Keuvelend over zijn gezin liet de voetballer opeens vallen dat hij ook nog een zoon moest hebben in Zweden. Vanaf dat moment werd alles anders in het leven van Ulf Lindberg. 'Binnen de kortste keren stond er hier een verslaggever voor mijn deur, voor een interview. Toen vertelde ik voor het eerst mijn verhaal aan een vreemde. De volgende morgen werd ik uit mijn bed gebeld door vrienden. Mijn foto bleek op alle voorpagina's van alle Zweedse kranten te staan. En toen begon het.'

'Vanaf die dag was ik niet langer gewoon Ulf, maar Ulf, de zoon van Garrincha. En zo is het nu nog steeds. Ik word er elke dag aan herinnerd. De ene keer is het een toerist die een foto van me wil maken, de andere keer iemand die me alleen maar een hand wil geven. En minstens twee keer per jaar komen er cameraploegen uit Brazilië over om mij te filmen. Uit Nederland is er nog nooit iemand geweest. Wel heb ik pas nog een televisieploeg uit Paraguay op bezoek gehad.' Even is het stil in de hotelbar. Dan staat de zoon van Garrincha op en klopt op de bobbel in zijn borstzak. 'Ik geloof dat ik even moet roken', zegt hij.

© Pro Shots

Het kerstnummer van 2009.

Het stormt en het regent in Limhamn, een buitenwijk van Malmö. Toch opent Fredrik Ekelund, de schrijver en documentairemaker, zijn voordeur in een korte broek. Hij is een warmbloedige Zweed met een fascinatie voor Braziliaans voetbal, daar zal het wel aan liggen. De romanschrijver is de auteur van een standaardwerk over de geschiedenis van het Braziliaanse voetbal. Het heet Sambafotboll en natuurlijk heeft Garrincha zijn eigen hoofdstuk.