Vi-tijdmachineDe bizarre 12-1 die het herboren Oranje een EK ontnam
Al heeft de 5-1 in Salvador de Bahía voor enige verlichting gezorgd, de pijn van een verloren WK-finale verdwijnt nooit. Bij de zestigplussers die de opkomst van de generatie Van Basten-Gullit-Rijkaard-Koeman hebben mogen meemaken, voelen voor elke nieuwe ontmoeting met Spanje echter ook iets anders opborrelen. Woede. Dat machteloze gevoel van onrecht…
In aanloop naar de Nations League-duels van 20 en 23 maart gaan we met de VI-Tijdmachine terug naar december 1983. Wanneer de Spaanse nationale ploeg met minstens elf doelpunten verschil van Malta moet winnen, en dat ook dóét. Vier dagen na de 5-0 van Oranje tegen de voetbaldreumes boekt La Roja een 12-1 zege en lopen we na het WK 1982 ook het EK 1984 mis. ‘Niemand ging ons natuurlijk vertellen: Hey, ik ben omgekocht. Maar als je de reactie van sommige spelers zag…’
VERVELEND VOORGEVOEL
Keeper Hans van Breukelen in oktober 1980 tegen West-Duitsland. Frank Rijkaard, Wim Kieft en invaller Ruud Gullit in een en hetzelfde verloren oefenduel met Zwitserland in september 1981. Gerald Vanenburg in april 1982, René van der Gijp een maand later, Jan Wouters aan het einde van dat jaar, Ronald en Erwin Koeman in april 1983 tijdens een met 0-3 verloren zeeppartij tegen Zweden, en opnieuw een aantal maanden later ook Marco van Basten. Met uitzondering van de onderweg verdwaalde bon-vivant uit Dordrecht stuk voor stuk Oranje-debutanten die in de zomer van 1988 een hoofdrol spelen tijdens het gouden EK.
Bij zoveel jeugdige weelde daalt een golf van kritiek neer op bondscoach Kees Rijvers als het Nederlands elftal na het gemiste WK in Spanje ook het EK in Frankrijk dreigt te gaan missen. ‘Zo kan het echt niet langer’, schrijft VI op zijn cover als het nationale keurkorps achteropraakt bij zijn grootste concurrent door een 1-0 nederlaag in Sevilla.
''U denkt toch niet, nu alle ogen op ons gericht zijn, dat we in die wedstrijden er met onze pet naar gaan gooien?''
Een aantal maanden later is alles ineens weer anders. Dankzij twee treffers van Gullit en één van Van Basten vecht Oranje zich in Dublin van een 2-0 achterstand terug naar een 2-3 overwinning. En nadat de 21-jarige Gullit zijn ploeg vervolgens ook nog langs Spanje heeft geloodst in De Kuip (2-1), luidt een krantenkop: ‘Oranje staat met één been in Frankrijk.’
Reden is dat de jonkies van Rijvers tussendoor flink aan de productie hebben gewerkt tegen IJsland en Malta, waar Spanje slechts met hangen en wurgen voorbij die zwakke broeders is geraakt. Maar wanneer Nederland in eigen huis Malta met 5-0 heeft afgedroogd en duidelijk is dat Spanje zich alleen nog plaatst voor Euro 1984 als het met minstens elf goals verschil zijn laatste kwalificatiewedstrijd wint – de doelcijfers bedragen 22-6 en 12-7 – zijn er weinig écht uitgelaten spelers of coaches te ontdekken.
Sterker: velen hebben een vervelend voorgevoel.
Ja, ze zingen en zwaaien mee als het door Vader Abraham uitgebrachte lied Nu gaan we met zijn allen naar Parijs door de uitverkochte Kuip galmt. Maar als een verslaggever van De Telegraaf het Vanenburg recht op de man vraagt, antwoordt het Ajax-talent: ‘Nee, ik ben er nog niet van overtuigd dat we naar Frankrijk gaan…’ En spits Peter Houtman: ‘Inderdaad ben ik niet erg gerust…’