Leegte na het fluiten: 'Weken dat ik de gordijnen liever niet opendeed'
Ed Janssen leidde 426 officiële wedstrijden in het betaalde voetbal. Hij genoot intens van al zijn avonturen in binnen- en buitenland. Toen hij eenmaal was gestopt, viel hij in een zwart gat. ‘Ik ben twee jaar ziek geweest.’
In een praktisch leeg restaurant van het Fletcher Hotel in Helmond pakt Janssen zijn telefoon erbij. Achter hem zijn twee toeristen in de weer met een gokautomaat. Plotseling klinkt de Champions League-hymne uit zijn Samsung-telefoon. Op het beeldscherm is een kolkend Celtic Park te zien, waar The Bhoys het opnemen tegen de sterren van Barcelona. De camera beweegt zich langs de strakke koppies van wereldvedettes als Lionel Messi, Andrés Iniesta en Xavi. Na een tijdje komt vijfde man Janssen in beeld met het meest tevreden gezicht op aarde. ‘Je ziet mij genieten, toch? Van tevoren stonden we in dat smalle tunneltje en voelden we de grond onder onze voeten beven. Fantastisch!’
Janssen barst op deze middag bijna uit elkaar van enthousiasme. Hij heeft ieder moment als scheidsrechter ten volle beleefd: de ontmoeting met zijn grote held Diego Maradona, de keer dat hij als zesde man een wereldgoal van Mesut Özil van dichtbij zag en alle topspelers die hij door de jaren heen heeft meegemaakt. Hij toont een foto van zichzelf als zesde man, met daarvoor Gareth Bale en Cristiano Ronaldo op de grasmat. Hij schiet in de lach: ‘Ligt toch mooi voor een paar miljoen op de grond.’
De mensen die de Limburgse oud-arbiter kennen, zullen hem omschrijven als een ras-positivo. Het type Duracell-konijntje. ‘Ik heb echt mijn droom geleefd’, zal hij deze middag meerdere keren herhalen. Alleen, ook de meest optimistische mensen kunnen in een diep dal belanden.
© Pro ShotsDuistere periode
Zoals altijd is de oorzaak voor mentale problemen complex. Janssen had al ruim van tevoren aangegeven bij scheidsrechtersbaas Dick van Egmond dat hij in 2018 wilde stoppen met fluiten. ‘Ik was 47,5 jaar en wilde niet als een oude man over dat veld lopen.’ Janssen had ook veel nagedacht over zijn toekomst. In de laatste drie jaar van zijn loopbaan zag hij dat achter de schermen aan het VAR-systeem werd gewerkt en het leek er sterk op dat het precies na zijn pensioen in de Eredivisie zou worden geïntroduceerd. Janssen zou VAR worden en daarnaast jonge collega’s wegwijs maken in de wereld van videoarbitrage. ‘Maar twee maanden voordat ik stopte, zette de FIFA daar een streep door. Ze wilden geen oud-scheidsrechters als VAR, alleen actieve scheidsrechters.’
Even schakelen, maar uiteindelijk werd er bij de KNVB een nieuwe functie voor hem gecreëerd: Janssen werd supervisor van alles rondom de VAR. Janssen, die eigenlijk moeilijk stil kan zitten, zat ineens dagenlang op kantoor. ‘Planningen, procedures schrijven, clubs beantwoorden’, somt hij op. ‘Pff, daar werd ik echt onrustig van. Daar ben ik écht in een zwart gat gevallen.’ Janssen weet nog dat de VAR begon met een aantal goede ingrepen, waardoor er intern veel euforie was. ‘Iedereen was happy, behalve ik.’
Dat kwam doordat hij niet helemaal zijn draai kon vinden in zijn nieuwe job, maar ook doordat er op de achtergrond al veel langer stress sluimerde. ‘Twee jaar voor mijn afscheid heeft mijn toenmalige vrouw een migraineberoerte gehad’, vertelt Janssen. ‘Dat heeft bij haar hersenletsel veroorzaakt. Ze was advocate, hè? Dat kon ze ineens niet meer doen.’ Met behulp van een neuroloog zocht ze uit wat er nog wel mogelijk was. ‘Ze was anderhalf jaar niet aan het werk, heeft zich herschoold tot coach en wilde een eigen bedrijf starten. Was ik het helemaal mee eens, maar dat gaf wel een hoop onzekerheid.’
Mijn kinderen zijn mijn alles, maar ineens moest ik moeite doen om ze überhaupt uit te zwaaien als ze naar school gingen
In die fase worstelde hij met zijn eerdergenoemde baan, die vanaf dag één eigenlijk al niet goed voelde. ‘Ik nam ‘m toch aan, ook omdat iedereen zei: “Wat gaaf dat jij die baan krijgt”. Ik dacht: Ed, het is voetbal, dus het gaat goedkomen.’ Hij laat een korte stilte vallen: ‘Maar dat kwam het dus zeker niet.’
Janssen viel ziek uit. De KNVB gaf hem alle tijd om rustig terug te keren, maar eenmaal weer in de auto naar Zeist voelde hij al dat het gewoon niet ging werken. ‘Ik ben twee jaar ziek geweest. Ik heb echt weken gehad dat ik de gordijnen ’s ochtends liever niet opendeed. Mijn kinderen zijn mijn alles, maar ineens moest ik moeite doen om ze überhaupt uit te zwaaien als ze naar school gingen.’ Dingen die hem voorheen dolgelukkig maakten, deden dat nu niet meer. ‘Kwamen mijn kids met een tekening binnengerend uit school. Of riepen ze enthousiast dat ze een doelpunt hadden gemaakt met gym. Tja, dan moest ik echt moeite doen om een beetje vrolijk over te komen.’