'Zlatan Ibrahimovic verdient respect'

Zweden-Nederland was een boeiende wedstrijd, Oranje speelde in een logische en herkenbare opstelling en Van Basten was een waardig ambassadeur van het vaderlandse voetbal. Hij presenteerde zich correct, realistisch, maar kritisch aan zijn achterban. Van Basten en zijn rechterhand John van 't Schip willen, geheel volgens de Johan Cruijff-filosofie, met twee vleugelspitsen opereren. Het probleem is dat dergelijke spelers schaars zijn. Daarom kreeg Romeo Castelen wat onverwacht een kans. Hij stelde niet teleur, er ging in ieder geval dreiging van hem uit. Het is alleen de vraag of de rechtsbuiten ook tegen een verdedigend ingestelde tegenstander uit de voeten kan. Want Castelen heeft vooral ruimte nodig voor zijn acties en om zijn snelheid uit te buiten.

Op links koos de bondscoach, ook al verrassend, voor Dave van den Bergh. Hij is een goede clubvoetballer bij FC Utrecht, maar bepaald geen international. Normaal gesproken is Arjen Robben vaste keus op de linkervleugel. Van Basten wilde zijn systeem echter testen en koos daarom voor een echte linksbuiten die het niet van individuele acties moet hebben, maar wel een mooie voorzet bezit. Van den Bergh moet zijn Oranje-shirt koesteren, want zodra Robben fit is, zit zijn interlandcarrière erop.

Zolang Ruud van Nistelrooy geblesseerd is, lijkt Roy Makaay zijn logische vervanger, met Pierre van Hooijdonk achter de hand. Op het middenveld kent de technische staf van Oranje nauwelijks zorgen. Mark van Bommel, de beheerst spelende aanvoerder Edgar Davids en de jeugdige talenten Rafael van der Vaart en Wesley Sneijder staan garant voor een uitgebalanceerde middenlinie. Alleen verdedigend kent Van Basten grote problemen. Nigel de Jong kan een goede rechtsback worden, maar als Hatem Trabelsi terugkeert bij Ajax, kan De Jong weleens naar een andere positie of de bank verhuizen.

Johnny Heitinga komt er ongetwijfeld, maar is nog lang geen Jaap Stam. Hij had het dan ook moeilijk naast de falende Kevin Hofland. Ik kan me niet voorstellen dat de bondscoach opnieuw een beroep doet op Hofland, want hij kwam snelheid, tactisch inzicht en hardheid in de persoonlijke duels tekort. Bovendien is het bekend dat hij verdedigend heel kwetsbaar is over zijn rechterbeen. Ook de linksbackpositie blijft een probleem. Eigenlijk is Giovanni van Bronckhorst ongeschikt op die plaats. Defensief is hij zwak en zijn explosiviteit laat te wensen over. Voor Van Basten zou het prettig zijn als Ruud Gullit bij Feyenoord Pascal Bosschaart linksback laat spelen. Verder zullen de bondscoaches de verrichtingen van Patrick Paauwe, Arnold Kruiswijk, Wilfred Bouma, André Ooijer, Ruud Knol en Mario Melchiot nauwgezet volgen om een goed slot op de deur van Oranje te krijgen.

De hoofdrol ging tijdens Zweden-Nederland naar Ajacied Zlatan Ibrahimovic. We kennen hem. Hij is geniaal, maar tevens een ongeleid projectiel. Hij trakteerde eerder Melchior Schoenmakers, Gérard de Nooijer en Bert Konterman op een kwalijke elleboogstoot en speelde als Zweeds international tegen Oranje opnieuw op het randje. De selectieve verontwaardiging in Nederland vond echter ik buiten alle proportie. De zwammende SBS6-commentator Leo Oldenburger vond het nodig Ibrahimovic neer te zetten als een crimineel op het voetbalveld, met de volkomen irrelevante toevoeging dat hij de Ajax-spits niet mag. Voor het onbeheerst doorlopen op Van Bronckhorst had Ibrahimovic een gele kaart moeten krijgen, maar Van der Vaart liep zijn blessure op in een normaal duel.

Omdat hij na afloop als een onvolwassen huilebalk liep te klagen tegen journalisten, dreigde er een heuse rel te ontstaan, waardoor Ronald Koeman zijn spelers voor spoedberaad bijeen riep. Er was geen enkele waardering voor de wedstrijdinstelling van Ibrahimovic, laat staan voor zijn voetbaltechnische prestaties. Als international van Zweden ging hij er vol in en hield er geen rekening mee of zijn persoonlijke tegenstander bij PSV, Feyenoord, Barcelona, Bayern München of Ajax speelde. Wat is daar mis mee?

Half Nederland heeft geklaagd over onze volgevreten vedetten die niet meer te motiveren zouden zijn. Ibrahimovic kent geen vriendschappelijk voetbal, hij wil altijd winnen en vooral altijd scoren. Het heeft waarschijnlijk met zijn roots te maken. De op 3 oktober 1981 geboren spits groeide als allochtoon op in het grauwe getto Rosengart, een troosteloze buitenwijk van Malmö. Zijn vader was een Bosniër, zijn moeder Kroatische. Bij zijn geboorte waren zijn ouders al gescheiden, waardoor de kleine Zlatan bij zijn vader Sefik opgroeide. Uit respect voor hem liet hij zijn roepnaam van het Ajax-shirt verwijderen, omdat hij als Ibrahimovic door het leven wil gaan.

Zlatan leerde overleven in de straten van Rosengart, waar het recht van de sterkste gold. Voetbal werd zijn uitlaatklep en op zeventienjarige leeftijd debuteerde hij in het eerste elftal van Malmö FF. Een jaar later was hij al international en een nationale held, die voortdurend bij rellen was betrokken. Zijn rijbewijs werd ingenomen wegens te hard rijden, hij was betrokken bij vechtpartijen, trainer Michael Andersson stuurde hem weg wegens wangedrag en de spits was een regelmatige gast op de pagina's van de Zweedse roddelpers.

AS Monaco, AS Roma en Arsenal wilden hem niettemin dolgraag inlijven, maar Ibrahimovic wachtte op zijn favoriete club Ajax. Nadat hij Patrick Kluivert had zien scoren in de Champions League-finale tegen AC Milan, bestond er nog maar één club voor hem. Uiteindelijk meldde Ajax zich en incasseerde Malmö FF twintig miljoen gulden voor het enfant terrible. In Amsterdam kreeg hij problemen met Co Adriaanse, omdat Zlatan op de manier van de trainer moest voetballen, geen inspraak had en zich gefrustreerd terugtrok in de Amsterdamse binnenstad.

Ronald Koeman was een verbetering, al vond Ibrahimovic het vreemd dat hij continu verwijten kreeg en nooit een schouderklopje. Hij miste waardering en warmte, maar liet zich niet meer intimideren. De Zweedse bondscoaches Tommy Söderberg en Lars Lagerbäck voelen hem beter aan. Ze geven Zlatan vertrouwen en maken hem belangrijk. Toen Koeman dat zag, riep hij Van der Vaart en Ibrahimovic bij zich en vertelde hen dat zij zijn belangrijkste spelers waren en dat zij Ajax kampioen moesten maken. Vanaf dat moment was Zlatan ongrijpbaar.

Marco van Basten maakte als assistent-trainer bij Ajax de meeste indruk op de Zweed. Tijdens individuele trainingen en gesprekken maakte Van Basten hem duidelijk dat hij te veel deed, kracht verspilde en zich meer moest concentreren op scoren. Nadat technisch directeur Louis van Gaal hem vervolgens kwalijk nam dat Ibrahimovic niet hard genoeg werkte, negeerde hij die kritiek. De spits geloofde in Van Basten. Scoren werd zijn doel, bijna een obsessie. Ajax profiteert van de nieuwe Ibrahimovic, in Zweden is hij een idool, een volksheld. Daarom mogen het Nederlandse voetbalpubliek en zijn Ajax-collega's weleens wat meer respect voor deze unieke voetballer tonen. Het kan geen toeval zijn dat Van Basten geen woord vuil maakte aan het gedrag van zijn voormalige pupil. Hij zag in Zweden dat Zlatan zijn wijze lessen had opgepikt.

Johan Derksen