WK-terugblik: Mandela, vuvuzela en de hand van Luis

Siphiwe Tshabalala is de gelukkige maker van het eerste doelpunt op het WK in Zuid-Afrika. Namens het gastland bekroont de aanvaller in de wedstrijd tegen Mexico vlak na rust een ferme sprint met een vlammend diagonaal schot in de kruising. De wedstrijd eindigt in 1-1.

Carlos Alberto Parreira, de Braziliaanse bondscoach van Bafana Bafana kan na afloop wel leven met een punt. Tshabalala zelf is in de wolken met zijn eerste WK-treffer. 'Dit was het belangrijkste doelpunt dat ik ooit gemaakt heb. We kunnen het Soccer City Stadium met opgeheven hoofd verlaten.' Het verloop van het WK voetbal loopt synchroon met de doorbraak van de vuvuzela, het blaasinstrument dat zorgt voor een monotone golf van geluid. De normale stadiongeluiden worden volledig overstemd door de blaasinspanningen van de vele duizenden Zuid-Afrikanen in de stadions.

Het duurt maar even of supporters van alle deelnemende landen nemen het Afrikaanse gebruik over. Het levert naast een vervelend geluid eveneens prachtige plaatjes en filmpjes op. Wie herinnert zich niet het vastgelegde voorval tussen twee Algerijnse bezoekers, waarbij de een de ander vol in het gezicht blaast?

De vuvuzela heeft inmiddels zelfs een eigen Wikipedia-pagina en vermelding in de Dikke Van Dale. De wereldvoetbalbond FIFA is iets minder enthousiast. Het blaasinstrument wordt met ingang van het nieuwe seizoen uit de mondiale stadions geweerd. Het debacle en het jarenlange gebrek aan prestaties bij de Franse nationale ploeg bereikt in Zuid-Afrika een absoluut dieptepunt. Na de teleurstellende resultaten in de eerste twee groepswedstrijden tegen Uruguay (0-0) en Mexico (0-2) volgen de conflicten elkaar in rap tempo op.

Nicolas Anelka zou bondscoach Raymond Domenech tijdens het verloren duel met de Mexicanen hebben uitgescholden, waarop de aanvaller wordt verbannen van het toernooi. Een dag later neemt de crisis echter groteske vormen aan als een deel van de selectie uit protest weigert te trainen. De beelden van de in de clinch liggende aanvoerder Patrice Evra en fitnesscoach Robert Duverne gaan de hele wereld over.

Een aantal topmensen binnen de Franse bond legt per direct de functie neer, bondscoach Raymond Domenech zwaait na het toernooi af, Nicolas Anelka hoort nadien een schorsing van achttien duels eisen en zelfs president Nicolas Sarkozy bemoeit zich met de kwestie. De roep om technische hulpmiddelen laait hoger op dan ooit tevoren na het achtste finaleduel tussen Engeland en Duitsland. De Engelsen zien een zuiver doelpunt van Frank Lampard niet toegekend worden door de Uruguayaanse scheidsrechter Jorge Larrionda. Bij een 2-1 stand voor Duitsland treft Lampard de onderkant van de lat, waarna doelman Manuel Neuer de bal ver achter de doellijn weg plukt.

Het doelpunt wordt niet toegekend, waardoor Duitsland doorgaat en Engeland vol ongeloof afscheid neemt van het toernooi. Wie overigens denkt dat de FIFA naar aanleiding van het incident gehoor geeft aan de roep om hulpmiddelen komt bedrogen uit. Alles blijft zoals het is. De Uruguayaan Luis Suarez bestempelt zichzelf na afloop van het gewonnen kwartfinaleduel met Ghana als de nieuwe eigenaar van de Hand van God en de speler van Ajax heeft daar alle reden toe.

Bij een 1-1 stand ronselt de aanvaller in de laatste minuut van de verlenging de bal met een vuist van de doellijn. Suarez moet dat met een rode kaart en een schorsing bekopen, maar Uruguay haalt vervolgens wel de halve finale...

Suarez typeert na afloop zijn actie als instinctief. Veel voetballiefhebbers spreken schande van het gedrag van de speler, maar in Uruguay gaat de spits met zijn absolute winnaarsmentaliteit als een held de boeken in. In het verlengde van de Hand van Luis ligt het Verdriet van Ghana. De uitgelaten Afrikaanse menigte op de tribune rekent zich al rijk en is al met het hoofd bij de halve finale. Immers, het benutten van de strafschop in de laatste minuut van de verlenging zou genoeg zijn. Hoe simpel kan het zijn? Het toernooi krijgt voor Ghana echter een dramatische wending.

Aanvoerder Asamoah Gyan neemt zijn verantwoordelijkheid, maar jaagt de penalty huizenhoog over. In de daaropvolgende strafschoppenserie benut Gyan zijn penalty wel, maar blijken de Uruguayanen net iets bekwamer. De aftocht van de schuldbewuste Gyan is hartverscheurend. De onfortuinlijke aanvaller verlaat het veld in tranen. We willen niet nog meer zout in de wonden strooien, maar om de WK-winst van de Spanjaarden kunnen we niet heen. Door een doelpunt in de verlenging van Andrés Iniesta kroont de ploeg van bondscoach Vicente Del Bosque zich ten koste van Oranje tot wereldkampioen.

Meteen na het laatste fluitsignaal ontstaat een waar feest op de grasmat van het Soccer City-stadion in Johannesburg. Na de officiële prijsuitreiking nemen de spelers en staf bezit van het speelveld. Hieronder toont aanvoerder Carles Puyol uitzinnig van vreugde de wereldbeker. Het beeld van de 91-jarige Nelson Mandela, zittend achterop een golfkarretje, bij de sluitingsceremonie van het WK voetbal staat bij velen nog op het netvlies. De eerste zwarte president van Zuid-Afrika en Nobelprijswinnaar van de vrede laat de opening van het WK door zijn broze gezondheid en tragische familie-omstandigheden (Mandela's achterkleindochter overleed na afloop van het ‘Kick-off Concert') aan zich voorbijgaan, maar is tot vreugde van velen op 11 juli wél aanwezig.

Bij diens entree galmt de bijnaam Madiba van Mandela door het stadion, afkomstig uit duizenden kelen. Het is een prachtige afsluiting van het toernooi. Voor de eerste keer wordt het monotone geluid van de vuvuzela overstemd... (Tom Wildvank)