'Wim van Hanegem, de joker van Oranje'

Want na de wekenlange treurigheid rond Advocaat moest de lach terug bij Oranje. Dat kun je wel aan Willem overlaten. Even weerbarstig en eigenwijs als zijn borstelige wenkbrauwen, is Van Hanegem altijd dicht bij de gewone man gebleven. Grappig, snedige antwoorden, wars van poeha, volksheld. Niet voor niets werd hij enkele jaren geleden gevraagd in reclamefilmpjes stofzuigers aan te prijzen. Burgerlijker kon het niet. Overigens is de betreffende elektronica-keten net iets eerder failliet gegaan dan het huidige Oranje.

Maar goed, Willem dus, terug onder de mensen. Als spin in een listig opgezet publiciteitsweb ingeschakeld om Oranje en zijn volgers wat opbeurende prikkels te geven, en de wereld trapte keurig in de uitgezette val. Na wekenlang met de verkramping van Advocaat geconfronteerd te zijn, klonk Willems praatje in de uitpuilende perszaal als vrolijk glasgerinkel in het sterfhuis. Want wat antwoordde hij op de vraag wat hij zou doen als Advocaat ook tegen Letland bij een 2-1 voorsprong een aanvaller voor een middenvelder zou wisselen? ‘Dan sla ik hem neer!’

Ja, dat was lachen.

Maar tussen de salvo’s door bleek vooral dat de gave middenvelder van weleer een slimme trainer is. In deze dagen vol Oranje-debacle wordt immers de verantwoordelijkheid neergelegd en worden de zwartepieten uitgedeeld. Met de grap en de grol laveerde De Kromme kunstig tussen de hete thema’s door, alsof hij de afgelopen twee jaar op de bank inderdaad niets heeft zitten doen.

Eerst schilde Van Hanegem de glans af van de internationals. ‘Die zijn wel goed, maar we moeten ze niet overschatten.’ Vervolgens nam hij, heel vilein, afstand van Advocaats wissel van Arjen Robben door Paul Bosvelt. Door niet te veel, maar precies genoeg te zeggen. Een dag eerder dacht Advocaat nog een medestander te hebben door stoer te zeggen dat elke wissel unaniem wordt besloten binnen de trainersstaf. Maandag bleek de bondscoach een stuk eenzamer dan gedacht. Ja, beaamde Van Hanegem, er was aan de wissel wel degelijk een discussie op de bank voorafgegaan. Marc Overmars erin was voor hem een optie en Andy van der Meyde eruit óók. Maar ja, het is de bondscoach, hé. ‘Die beslist uiteindelijk.’

Zo gaat dat dus. Toen Advocaat en Van Hanegem ruim twee jaar geleden werden aangesteld zei de eerste: ‘Wij zijn twee vrienden.’ Het vergezellende hoeba-hoeba-hop-deuntje is echter allang weggestorven, gesneuveld op het altaar van het eigenbelang.

En Van Hanegem vloog pas goed uit de bocht van het betamelijke toen hij een vraag van een buitenlandse journalist kreeg. Het betrof hier een internationale persconferentie en de hele wereld keek mee, maar de trainer gedroeg zich alsof hij met een paar bevriende verslaggevers in het rokerige pershok van AZ zat te brommen.

‘Het viel mij op dat uw spelers er depressief bij zaten’, constateerde de journalist.

‘Dat word je wel, als je naar jouw gezicht moet kijken’, antwoordde Van Hanegem.

Het Nederlandse gehoor bulderde. De buitenlandse journalist, die donders goed door had dat het om hem ging, voelde zich geschoffeerd.

Als mens was Willem van Hanegem maandag ongetwijfeld zichzelf. Als joker van Oranje was hij succesvol, als assistent was hij afvallig aan de bondscoach - zijn baas - en als representant van de Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond sloeg hij een flater.

Peter Wekking