'Sparta-bobo’s gooien club-imago te grabbel'

Toch had Lutjeboer een passie, hij had zijn hart verpand aan de paardensport. Op zijn degelijke bureau stond een klassieke zilveren fotolijst, waarvan ik altijd de achterkant zag. Ik was benieuwd hoe de rest van de familie Lutjeboer eruitzag, de man zou prachtige dochters kunnen hebben. Toen hij even zijn kamer verliet om de dagrapporten te halen, heb ik stiekem gekeken. Geen traditioneel familieportret, geen vrouw en geen kinderen. Tot mijn verbazing bevatte de protserige fotolijst een paardenhoofd.

Op een maandagmorgen, na een thuiswedstrijd van Veendam, wilde de adjudant me nog even onder vier ogen spreken na de persbijeenkomst. Tot mijn verbijstering kreeg ik een uitbrander en een laatste waarschuwing. Tijdens zijn dienst op De Langeleegte had hij gezien dat ik na een botsing met een tegenstander bewust op de hand van de nog in het gras liggende speler was gaan staan. Hij vond dat niet alleen onsportief, maar ik had tevens de fatsoennormen, de spelregels en de wet, waar hij in Veendam verantwoordelijk voor was, overtreden. De volgende keer zou hij proces verbaal opmaken.

Toen het Openbaar Ministerie Rachid Bouaouzan zware mishandeling ten laste legde, nadat de Sparta-speler Niels Kokmeijer van Go Ahead Eagles op 17 december 2004 een gecompliceerde beenbreuk had bezorgd met een ridicule tackle, moest ik weer aan die zedenpreek denken. Adjudant Lutjeboer overdreef destijds, de actie van Bouaouzan – Kokmeijer raakte levenslang invalide – kan niet als een gewone strafzaak afgehandeld worden door de tuchtcommissie van de KNVB.

De Spartaan kreeg een schorsing van twaalf wedstrijden opgelegd, een straf die in geen enkele verhouding staat tot de mensonterende aanslag die hij pleegde op het been van zijn tegenstander. Hans Kraay junior gaf als speler van NAC ooit de scheidsrechter een duw, die hem destijds al een schorsing van zestien wedstrijden opleverde. Tijdens mijn veertigjarige verblijf in het betaald voetbal heb ik heel wat smerige overtredingen mogen aanschouwen. Ik vind ook dat wangedrag op het voetbalveld zoveel mogelijk binnen het tuchtrecht afgehandeld moet worden, maar Bouaouzan overschreed duidelijk een grens. Volgens persofficier Henry Hambeukers heeft de speler met ‘juridische opzet’ gehandeld.

Heel Nederland heeft huiverend de schokkende beelden gezien, het slachtoffer heeft aangifte gedaan en de getuigenverklaringen zijn allemaal zeer belastend voor de dader. Het Openbaar Ministerie wil een signaal afgeven. Zodra een voetballer een bepaalde grens overschrijdt, kan dat volgens de Rotterdamse persofficier niet afgedaan worden met een rode kaart en een paar wedstrijden schorsing.

Het verweer van Boudewijn van Eijck, de advocaat van Bouaouzan, is niet indrukwekkend. Hij is van mening dat de zaak wél bij de tuchtcommissie thuishoort en niet bij het Openbaar Ministerie. Dat zal u niet verbazen. Verder vindt hij de term ‘opzet’ multi-interpretabel, omdat er wel degelijk sprake was van een spelsituatie. Hij maakt zich enigszins belachelijk door te stellen dat de bal in het spel was, omdat die zich niet aan de andere kant van het stadion bevond. Onzin natuurlijk, maar het valt niet mee deze actie goed te praten als de beelden van het smakeloze incident worden vertoond in de rechtszaal.

Als je uit de voetballerij komt, heb je meer begrip voor deze onbezonnen actie dan buitenstaanders die de beelden toevallig op de televisie zien. Bouaouzan was geen basisspeler, op 17 december 2004 was hij ingevallen. Het zal ook geen toeval zijn dat de wilde overtreding niet ver van de dug-out plaatshad. Ik beschuldig niemand, maar ik kan me voorstellen dat de coaching vanuit de dug-out agressief was. Een onervaren wisselspeler die ambitieus is en voor een basisplaats vecht, heeft in zo’n situatie de neiging over de schreef te gaan. De speler blijft verantwoordelijk voor zijn daad, maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat Bouaouzan mede opgefokt in duel ging door de coaching.

Mark Boetekees, manager juridische zaken bij de KNVB, blijft het een slechte zaak vinden dat het een strafrechtelijke zaak is geworden, al geeft hij wel toe dat het om een uitzonderlijk geval gaat. Volgens Boetekees blijkt dat ook al uit de twaalf wedstrijden schorsing die de tuchtcommissie uitsprak. Volgens de richtlijnen van de KNVB staat er voor een rode kaart na een zware overtreding maximaal acht duels schorsing. Maar in Zeist zullen de beelden ongetwijfeld ook zijn bestudeerd. Dan kunnen KNVB-bobo’s toch ook alleen maar concluderen dat deze overtreding – ik had nog nooit zoiets vreselijks gezien – door het Openbaar Ministerie behandeld dient te worden om niet toe te geven aan de totale verloedering op het voetbalveld.

Door de tenlastelegging van het Openbaar Ministerie – het opzettelijk zwaar lichamelijk letsel toebrengen – hangt de dader een gevangenisstraf van maximaal acht jaar boven het hoofd. Zover zal het niet komen. Dat is ook helemaal het doel niet van het slachtoffer Kokmeijer, die nooit meer kan voetballen. Hij loopt de rest van zijn leven mank en maakt zich zorgen over zijn toekomst, want een modale voetballer van Go Ahead Eagles is niet financieel onafhankelijk. Bij de arbitragecommissie in Zeist loopt nog een zaak over een eventuele schadevergoeding. Als de dader aansprakelijk wordt gesteld, eist Kokmeijer wel een vergoeding op grond van gederfde inkomsten. Maar het andere uiterste is dat Bouaouzan er op 27 juli met een schorsing van slechts twaalf wedstrijden afkomt.

Daarom heeft de rol van Sparta me tot op heden verbaasd. Het is heel nobel om achter werknemers te blijven staan in mindere tijden, maar dan is de selectieve verontwaardiging wel erg groot bij de beleidsbepalers op Het Kasteel. Sparta geldt sinds jaar en dag als een fatsoenlijke club. Na het incident werd de onervaren en mentaal aangeslagen Bouaouzan afgeschermd voor de media. Maar na het uitzitten van zijn schorsing mocht hij plotseling weer vrolijk opdraven toen er punten binnengehaald moesten worden voor de promotie.

Van een bestuur dat verontwaardigd reageert als de trainer een paar kritische uitlatingen in de media doet, verwacht ik tevens een standpunt als een speler de club in diskrediet brengt. Bouaouzan beging zijn schandalige daad als werknemer van Sparta, in het traditionele rood-wit gestreepte shirt. Zijn leeftijd en de omstandigheden in acht nemend, hoeft hij wat mij betreft niet achter de tralies, maar er was alle reden om hem disciplinair te straffen. Een speler die een tegenstander bewust invalide schopt had nooit meer het trotse Sparta-shirt mogen dragen.

Johan Derksen