Portret winnaar Michels: 'Zullen het nooit, nóóit vergeten'

Michels vergaarde zijn roem vooral als trainer, maar ook als voetballer verdiende hij in de periode 1946-58 zijn sporen. Op 9 juni 1946 luisterde hij op achttienjarige leeftijd zijn debuut in de hoofdmacht van Ajax op met liefst vijf doelpunten tegen ADO (8-3 winst). Twaalf jaar later nam Michels vanwege rugproblemen noodgedwongen afscheid. De midvoor maakte in totaal 121 doelpunten in 269 wedstrijden namens de Amsterdammers. Ook kwam hij vijf keer in actie voor het Nederlands elftal, maar in Oranje wist hij niet tot scoren te komen.

Zijn trainersloopbaan startte Michels in 1960 bij JOS en via AFC keerde hij in 1965 terug bij Ajax, waar hij als 36-jarige aan de slag ging als oefenmeester. Het was niet het meest ideale moment om erin te stappen voor de onervaren Michels, of misschien juist wel: het bestuur was net opgestapt en het eerste elftal stond op degraderen. Het bleek evenwel een gouden zet, want in zes jaar tijd groeide de club uit de hoofdstad uit tot een Europese topclub. Onder leiding van Michels werd Ajax vier keer kampioen, won het driemaal de KNVB-beker en veroverde de club voor het eerst in z'n bestaan de Europa Cup I na een 2-0 zege op het Griekse Panathinaikos in 1971. Twee jaar eerder had Ajax overigens ook al de finale bereikt, maar toen bleek AC Milan nog een maatje te groot (4-1). Het totaalvoetbal dat onder de Amsterdammer was ingevoerd, was revolutionair.

GeschiedenisIn 1971 ging Michels aan de slag bij Barcelona, waarmee hij één landstitel won, en in aanloop naar het WK van 1974 in West-Duitsland debuteerde hij als bondscoach. Nederland bereikte de eindstrijd, maar in het Olympia Stadion in München was het gastland met 2-1 te sterk. Een kleine veertien jaar later schreef Michels op hetzelfde veld vaderlandse geschiedenis. Via Ajax, Barcelona, Los Angeles Aztecs en 1. FC Köln keerde hij in 1984 kort terug bij Oranje. Na twee wedstrijden nam Leo Beenhakker het van hem over, omdat Michels een hartoperatie moest ondergaan, maar in 1986 werd hij opnieuw aangesteld als bondscoach van het Nederlands elftal.

De Generaal plaatste zich met Oranje voor het EK in West-Duitsland en dat werd een groot succes. In de openingswedstrijd ging Nederland met 1-0 onderuit tegen de Sovjet-Unie, maar toen hem na afloop van de wedstrijd werd gevraagd werd Wat nu? antwoordde Michels droog: 'We gaan terug naar het hotel, neem ik aan.' Na zeges op Engeland en Ierland werd de halve finale bereikt, waarin gastland West-Duitsland verslagen werd. De avond voor de eindstrijd tegen opnieuw de Sovjet-Unie sprak aanvoerder Ruud Gullit Michels toe. Als blijk van waardering hadden de spelers een mooi en duur horloge voor de bondscoach gekocht. 'Als jullie morgen verliezen krijg je hem weer terug', sprak Michels. Dat hoefde niet, want op 25 juni 1988 was Nederland in de finale met 2-0 te sterk voor de Russen, waardoor de Europese titel een feit was.

SupervisorNa het EK bleef Michels in Duitsland, waar hij aan de slag ging bij Bayer Leverkusen. Dit avontuur was echter geen succes en al snel keerde hij terug bij de KNVB. Als supervisor stelde hij Beenhakker aan als bondscoach voor het WK in Italië, terwijl de roep om Johan Cruijff groot was. Toen dit WK een fiasco werd, Nederland strandde in de achtste finales tegen West-Duitsland, begon Michels aan zijn laatste kunstje. Als bondscoach leidde hij Nederland naar het EK van 1992. In Zweden werd titelverdediger en -favoriet Oranje echter in de halve finales na strafschoppen uitgeschakeld door de latere winnaar Denemarken.

Het was de 52ste en laatste wedstrijd van Michels als bondscoach. De Generaal zwaaide af, maar bleef actief in het voetbal. Hij bekleedde verschillende functies bij onder meer de KNVB, Europese voetbalbond (UEFA) en wereldvoetbalbond (FIFA). In 1999 werd Michels door de FIFA uitgeroepen tot de beste coach van de twintigste eeuw.

In februari 2005 onderging de toen 77-jarige Michels een preventieve hartoperatie in het Belgische Aalst. Hij kreeg een nieuwe hartklep en een pacemaker. Volgens zijn artsen was de operatie goed verlopen, maar op 3 maart overleed hij om vijf uur 's ochtends aan de complicaties van de ingreep. (Arjan van den IJssel)

Alle gebruikte foto's op VI.nl zijn afkomstig van VI Images.