'Opportunisme kan ook een kwaliteit zijn'

Het was niet het enige dat zondag 30 september in Stadion Galgenwaard werd geroepen. 'Voetballen' was een heel populaire kreet en uiteindelijk werd ook 'Slaap, kindje, slaap' luidkeels gezongen door de toeschouwers, van wie een groot gedeelte al ruim voor het laatste fluitsignaal de tribunes verliet.

Trainer Willem van Hanegem maakte zich er die zondagavond vrij gemakkelijk vanaf. Slecht spelen kan nu eenmaal en met het geroep om De Jong kon hij niet zoveel. Het irriteerde hem zelfs, dat eeuwige geroep om karakterjongens als het even niet loopt. Die reactie is ergens ook wel begrijpelijk. Het verschil tussen goed en slecht spelen zit 'm vaak niet in bloed, zweet en tranen, maar eerder in een metertje voor- of achteruit of een bal op het juiste moment en op het juiste been inspelen.

Het is de nieuwe stijl die Van Hanegem propageert in de Domstad. De nieuwe trainer wil zijn ploeg verzorgd laten voetballen en het positiespel tot kunst verheffen. Het creëren van een man-meer-situatie en het doorschuiven naar de volgende linie om via combinatiespel te komen tot afronding. De bal hebben en houden, domineren volgens de Nederlandse school in een 4-3-3-formatie. In die filosofie is inderdaad ook niet zo snel plaats voor types als Jean Paul de Jong, die beter zijn bij balverlies dan in balbezit.

Het grote nadeel van FC Utrecht is alleen dat de selectie heel veel van die spelers herbergt. Verdedigers als Alje Schut, Sander Keller en Francis Dickoh hebben uitstekende defensieve kwaliteiten, maar zijn met een bal aan de voeten wat minder. Dat is geen schande, maar in de thuiswedstrijd tegen Vitesse werden ze vooral op hun tekortkomingen aangesproken. De gasten gaven FC Utrecht de bal, trokken zich terug op eigen helft en wachtten op de ruimte die de thuisploeg zou worden weggeven. Het zijn de momenten dat de kwaliteit van het positiespel kan worden gemeten.

Die test viel desastreus uit voor de Utrechters. Altijd was de balsnelheid te laag om de Arnhemse linies uiteen te spelen, nooit was er een versnelling of een verrassende dieptepass en slechts zelden werd er iemand zelfs maar in een een-tegen-een-situatie vrijgespeeld. Integendeel, de foute pass was eerder regel dan uitzondering, het balverlies stapelde zich op. Vervolgens was er ook nooit een reflex om vooruit te dekken, waardoor het veld voortdurend openlag voor de tegenaanval.

De 2-4 nederlaag is geen incident, eerder verloor Utrecht in eigen huis van Feyenoord (0-3) en speelde het gelijk tegen De Graafschap (2-2). Drie wedstrijden die één punt opleverden, terwijl Utrecht in evenzoveel uitduels zeven punten verzamelde tegen SC Heerenveen (2-3), FC Groningen (0-2) en FC Twente (2-2). Het is het verschil tussen een tegenstander die zich ingraaft voor eigen doel of eentje die zelf probeert aan te vallen, het is het verschil tussen de kleine en grote ruimte.

Verlangt Willem van Hanegem niet het onmogelijke van zijn spelers? Het is het verhaal van Jean Paul de Jong, die uitgroeide tot een symbool in Utrecht doordat hij kon doen waar hij goed in was: duelleren, ballen veroveren en de ploeg op sleeptouw nemen. Het is de afgelopen seizoenen het grote wapen geweest van FC Utrecht, dat bluf combineerde met kracht en van het eigen huis een onneembare vesting maakte. Opportunisme kan ook een kwaliteit zijn.

De toeschouwers die tijdens en na FC Utrecht-Vitesse mokkend het stadion verlieten, weten dat als geen ander.

Taco van den Velde