Johan Derksen - Gaat dat zien, Eupen is om de hoek

Tijdens de Duitse keizertijd werd het stukje Oost-België Duits, maar na afloop van de Eerste Wereldoorlog werd die regio toegewezen aan België. Dat was een probleem, want de inwoners van Eupen voelden zich Duitsers.

Een hoge legerofficier, die de nodige ervaring had opgedaan in Belgisch Congo, werd naar Eupen gestuurd om de inwoners tot Belgen te maken. Daar kwam niets van terecht, waardoor de bevolking de Duitse inval in 1940 vierde als een bevrijding. De stad hing vol met spandoeken pro-Adolf Hitler.

Daardoor zien veel Belgen de oudere inwoners van de Duitstalige gemeenschap nog steeds als notoire landverraders. De Belgische historicus Selm Wenselaers schreef er zelfs een boek over: De laatste Belgen. Een geschiedenis van de Oostkantons.

Vanaf Maastricht is het slechts een half uur rijden. Langs de snelweg van Luik naar Aken komt u de afslag Eupen tegen. Het is op een steenworp afstand van Dison en Verviers, waar veel Nederlanders neerstrijken tijdens een tocht naar de Ardennen. De streek grenst aan het Duitse Noordrijn-Westfalen.

Eupen hoort tegenwoordig bij de provincie Luik, telt achttienduizend inwoners en is de hoofdstad van de Duitstalige gemeenschap in België. Voor Nederlanders ademt Eupen de sfeer van een buitenlandse stad uit. Een pittoresk marktplein met het patriciërshuis uit 1752, een schilderachtige benedenstad langs de oevers van de Vesder, terwijl in de bovenstad het station staat.

Eupen is goed bereikbaar via een intercityverbinding vanuit Oostende en Brussel. Veel studiemogelijkheden zijn er niet. De stad kent de enige Duitstalige hogeschool in België en er is een bachelor-opleiding voor onderwijzers en verpleegkundigen. Studerende jongeren zijn aangewezen op de Duitse universiteitstad Aken.

En er wordt natuurlijk gevoetbald in Eupen, waar de flamboyante Nederlander Wim Hendriks ooit nog trainer was. In het verleden investeerde de stad veel geld in sport en cultuur, maar dat heeft nooit sterren met een landelijke uitstraling opgeleverd.

De plaatselijke topclub KAS Eupen heeft slechts een kleine achterban. Het prachtige natuurgebied Hoge Venen klieft de streek in tweeën. Het noordelijke deel, met Eupen als centrum, is vooral gericht op het nabije Duitsland.

Veel voetballiefhebbers zijn daar supporter van Alemannia Aachen, 1. FC Köln en Borussia Dortmund. Het zuiden van het Duitstalige gebied, met de stad St. Vith als middelpunt, is meer gefocust op Luxemburg en de voetballiefhebbers daar volgen Standard Luik. Daardoor leidde KAS Eupen jarenlang een zieltogend bestaan, zonder uitzicht op betere tijden.

Er gebeurde een wonder, want dit seizoen speelt KAS Eupen voor het eerst in de historie in de hoogste klasse van België. In oktober 2008 was daar nog geen sprake van. Toen stond de armlastige club nog onderaan in de Tweede Klasse en leek degradatie slechts een kwestie van tijd.

Heel toevallig kwam de leiding in contact met spelersmakelaar David Lasaracina uit het Belgische Bergen, een vertegenwoordiger van een Italiaanse investeerder. Deze Antonio Imborgia uit Palermo speelde als verdediger voor Matera, Lecce, Reggiana en Catanzaro in de Serie B.

Na zijn voetbalcarrière werd hij spelersmakelaar, hij behartigde de belangen van Gabriel Batistuta, Nuno Gomes, Francesco Baiano en Predrag Mijatovic. In 2001 werd hij technisch directeur van Como. Vervolgens werkte Imborgia voor Genoa, Salernitana en Piacenza. Het leverde hem een integer imago op. De algemeen directeur van KAS Eupen stelde desondanks een onderzoek in, als voormalige commissaris van politie. Imborgia had geen besmet verleden; niet als spelersmakelaar en niet als technisch directeur. Hij kwam weliswaar van Sicilië, maar onderhield geen contacten met de maffia.

Imborgia was al langer op zoek naar een Belgische club die te koop was. Hij zocht een kleine ploeg uit de lagere klassen en onderhandelde met Union, Olympic en Doornik. Uiteindelijk werd het KAS Eupen, maar de Italiaan benadrukte dat hij het niet deed uit winstbejag, maar uit liefhebberij. Hij stelde een sponsorplan voor door spelers binnen te halen om zo binnen vijf jaar in de hoogste afdeling te spelen. De zittende beleidsbepalers mochten gewoon in functie blijven.

Als trainer werd de door Olympique Charleroi ontslagen Danny Ost aangesteld. Onder zijn leiding handhaafde het team zich eerst in de Tweede Klasse en promoveerde het vervolgens naar het hoogste niveau. Imborgia heeft een schat aan ervaring en is een slimme man.

Hij was bewust op zoek naar een kleine Belgische club, doordat in België een budget van twee miljoen euro volstaat om naar de hoogste afdeling te promoveren. Met een dergelijk bedrag is het onmogelijk uit de Italiaanse Serie C te komen.

Eupen was tevens aantrekkelijk doordat de Duitse gemeenschap bereid was het stadion ingrijpend te verbouwen en geschikt te maken voor voetbal op het hoogste niveau. Dat was hard nodig, want het Stadion am Kehrweg telt slechts zesduizend plaatsen, waarvan vijfhonderd zitplaatsen.

Er moet een grotere zittribune komen, veldverwarming en sterkere lichtmasten om tv-uitzendingen mogelijk te maken. In Eupen wordt hard gewerkt om de accommodatie aan te passen aan de normen van de hoogste klasse, waarvoor vijf miljoen euro is uitgetrokken.

Om de promotie te realiseren haalde Imborgia allerlei afdankertjes van Italiaanse topteams. Hij blijft vreemd dat bij een piepkleine club in een Duitstalige enclave in België spelers onder contract staan met een verleden bij Inter, Pescara, Livorno, AC Milan, Udinese, Fiorentina, Parma en Bari.

De Italiaanse eigenaar wil van KAS Eupen een volwaardige eersteklasser maken, maar toen de resultaten op het hoogste niveau tegenvielen, waardoor de club troosteloos onderaan staat, vertoonde hij heel snel opportunistische trekjes.

Trainer Ost kreeg de zwartepiet en werd vervangen door de extraverte Italiaan Eziolino Capuano. Deze kleurrijke coach is een bekend figuur in het Italiaanse voetbal. Hij heeft nooit een club uit de Serie A getraind, maar is mateloos populair bij het volk en heeft zelfs diverse fanclubs.

Capuano zou dit seizoen aan de slag gaan bij Messina, maar na de degradatie uit de Serie B haakte hij af en koos hij voor een avontuur in een uithoek van België. Daar hield hij het slechts negentien dagen vol.

De Franse trainer Albert Cartier moet nu proberen Eupen te redden. Het is intussen de vraag of de Italiaanse clubs voor Capuano in de rij staan. Bij Taranto kreeg hij ontslag, terwijl de club bovenaan stond.

Ook bij Nocerina en Juve Stabia moest hij voortijdig vertrekken. Bij Potenza werd hij na vijf speeldagen ontslagen, maar een paar maanden later opnieuw aangesteld als trainer. Capuano pocht over zijn opleiding aan de prestigieuze trainersschool van Coverciano, maar hij hielp KAS Eupen in drie wedstrijden slechts aan één punt.

Zijn ervaringen in Eupen hebben een realist van hem gemaakt. Capuano was al zo ver dat hij handhaving van Eupen op het hoogste niveau vergeleek met het winnen van de Champions League, al voegde hij er meteen aan toe dat hij zijn verblijf in België vooral als een springplank naar een grote competitie ziet.

Tot op heden ziet hij zijn prestatie bij Potenza als zijn meesterwerk, hij noemt het zelfs zijn Nobelprijs. Na de veroordeling voor het vervalsen van wedstrijden wist Capuano toch degradatie nog te voorkomen.

Karl-Heinz Lambertsz, de socialistische minister-president van de Duitstalige gemeenschap, is dolblij dat KAS Eupen zich profileert en een stuk vergeten België op de kaart zet, maar hij moet zich diplomatiek opstellen en mag zich vooral geen supporter noemen.

In zijn Duitstalige bananenrepubliek heeft hij te maken met nóg zeventien voetbalclubs die zich sinds het succes van KAS Eupen genegeerd voelen. In de schaduw van Nederland gebeuren op voetbalgebied ludieke, spannende en kolderieke dingen. Duitstalige Belgen en in Italië mislukte spelers acteren op het hoogste niveau onder leiding van een idealistische miljonair en de voormalige commissaris van politie.

Ga dat zien, het is om de hoek.

Johan Derksen