Het voetbalmirakel dat Uruguay heet

Ook de editie van 2011 bevatte alle ingrediënten die je van het meest rauwe landentoernooi ter wereld mag verwachten: spektakel, dramatiek, opstootjes, rijzende en vallende sterren, bikkelharde duels, onverwachte wendingen en veel tranen, van vreugde en verdriet. Vanwege het tijdsverschil met gastland Argentinië kostte het de nodige nachtrust, maar dan had je ook wat. Met een verrassende finale als uitsmijter. Niet de zelfvoldane Brazilianen of de favoriete Argentijnen, maar de underdogs uit Paraguay (zeven miljoen inwoners) en Uruguay (3,4 miljoen inwoners) mochten het in Buenos Aires uitvechten. En dat deden ze, met hart en ziel.

In het spoor van Oranje was ik anderhalve maand geleden in Uruguay. Wat van het oefenduel tussen beide landen vooral is blijven hangen, is de overtreding van Diego Lugano op Robin van Persie. De aanvoerder van Uruguay vloog na een half uur spelen met twee gestrekte benen vol in op het onderstel van Van Persie, wonderbaarlijk genoeg zonder botbreuken tot gevolg. Die doldwaze charge leidde logischerwijs tot verontwaardigde reacties aan Hollandse zijde, ook bij de anders zo beheerste bondscoach Bert van Marwijk.

Op de perstribune begrepen ze al die ophef niet. Uruguayaanse journalisten vonden het maar aanstellers, die Nederlanders, met hun technische hoogstandjes en hun keurige kapsels. 'Kom anders eens kijken bij de Copa América', siste een van die journalisten in mijn oor. 'Daar wordt ieder duel op deze manier uitgevochten.' Hij zei het met onverholen trots.

Gelukkig heeft Uruguay op voetbalgebied meer te bieden dan keurslagers die als verdediger vermomd zijn. Dat bleek eerder dit jaar al, toen de nationale jeugdploeg op het WK Onder-17 ook de finale haalde, nadat in de halve finale Brazilië met 3-0 was verslagen. Zoals ook die halve-finaleplaats van de A-ploeg op het WK 2010 in Zuid-Afrika, tegen Nederland, allesbehalve toeval was. Het kleine Uruguay is een voetballand van de hoogste orde.

Zo was het halverwege de vorige eeuw en zo is het opnieuw. In Montevideo hoopte ik begin juni antwoord te krijgen op de vraag welk geheim er schuilt achter het voetbalmirakel dat Uruguay heet. Maar wie ik het ter plekke ook vroeg, niemand die het wist. De meest gehoorde suggestie was dat voetbal ze in de genen zit en generatie op generatie wordt overgedragen. Daar houden we het dan maar op. Niet alles in het leven is te verklaren.

'Het gaat om kwaliteit en volle overgave', vertelde Luis Suarez me ooit in zijn Ajax-tijd. 'Maar waar dat bij ons precies vandaan komt, ik zou het echt niet weten.' Het boeide hem verder ook niet. Vastberadenheid is de tweede natuur van Suarez, dat heeft hem naar grote hoogten geleid en verder moeten we het in zijn ogen allemaal niet moeilijker maken dan het is.

Diezelfde eenvoud sprak uit de korrelige foto's die hij tijdens het Copa América-toernooi op zijn Facebook-pagina zette. Ze zouden niet misstaan in een plakboek van een willekeurige amateurspeler op voetbalkamp. We zien Suarez met een handvol ploeggenoten aan tafel in een hotel. Suarez tijdens een stadswandeling met Diego Forlán. Suarez met teamgenoten boven een volgeladen barbecue. En Suarez met de wedstrijdbal waarmee hij twee keer scoorde in de halve finale tegen Peru.

Met de 3-0 eindzege van zondagavond, mede dankzij de openingstreffer van Suarez, heeft Uruguay aartsrivaal Argentinië onttroond als het land dat de Copa América het vaakst won. Een verklaring is er niet en zo hoort dat ook, bij het betere wonderwerk.Simon Zwartkruis Foto: VI Images