'Het Oranje-beleid lijkt nergens op'

Hoe krijgt iemand het uit zijn strot? Voor een bondscoach geldt geen langetermijnvisie. De eerstvolgende wedstrijd is bepalend, hij moet steeds opnieuw een zo sterk mogelijk elftal componeren. De voetbalstatus van de natie staat op het spel. Bouwen aan een uiteindelijk doel is niet aan de orde. Een bondscoach leeft echt bij de waan van de dag. Van Basten ging ervan uit dat hij ongestoord zijn voetbalvisie mocht botvieren op Oranje en dat de media instemmend knikkend langs de zijlijn zouden staan. Toen er uiteindelijk wat voorzichtige kritiek kwam, reageerde Van Basten verbaasd. Hij voelde zich vogelvrij verklaard en vond dat de media op hol waren geslagen. Die reactie was erg naïef, maar een bondscoach wordt door schade en schande wijs. Ik vond de kritiek eerlijk gezegd nogal meevallen. Die was zakelijk en gebaseerd op feiten, maar desondanks begreep Van Basten de kritische kanttekeningen niet. Dat had waarschijnlijk ook te maken met de houding van Johan Cruijff, die zijn protégé voortdurend de hand boven het hoofd hield. De loyaliteit van Cruijff is vertederend, maar ik vraag me af of hij zijn voormalige pupil er een dienst mee bewijst. De bondscoach zal ermee moeten leren leven dat de media een afwijkende visie kunnen hebben. Zoals hij het ook vreemd vond dat Mark van Bommel en Ruud van Nistelrooy van zich afbeten zodra ze het niet met hem eens waren.

De bondscoach kan nog wel rekenen op de steun van de grootste krant van Nederland. Ik vind Van Basten best een goede bondscoach, maar hij heeft wel een paar steken laten vallen. Daar denkt De Telegraaf heel anders over. 'Marco van Basten gaf zichzelf het rapportcijfer 7 en bleek daarmee goed te kunnen relativeren. Wat dat betreft was zijn opmerking veelzeggend dat hij verbaasd was over de felheid waarmee de kritiek ineens over zijn hoofd werd uitgestrooid. Serieuze analisten worden steeds vaker door geschreeuw overstemd. Zij die hun mond moeten houden, hebben het hoogste woord en zij die wat te melden hebben, komen niet aan hun verhaal toe. Daarmee een stemming kwekend die haaks op de werkelijkheid staat. Maar iemand die in twee jaar tijd een totaal afgeserveerd Nederlands elftal weer door het legioen laat omarmen en zich met een nieuw en onervaren team voor het WK weet te plaatsen, heeft natuurlijk wel bewezen iets te kunnen. Tenslotte hebben we te maken met een bondscoach die dankzij het WK nog beter is geworden dan hij al was.'

Analisten, commentatoren en columnisten die een andere visie ventileren dan Jaap de Groot vindt hij bla-bla-figuren en schreeuwlelijkerds, terwijl ze de serieuze De Groot zelf overstemmen. Voor De Telegraaf is de verantwoordelijke man die graag dominant en aantrekkelijk voetbal wilde spelen en ook een goed resultaat wilde neerzetten, nog steeds heilig. Hoewel er van zijn doelstellingen tijdens het WK niets terechtkwam. Kom op, Jaap! Over Cruijff zijn we het al een jaar of dertig roerend eens. Als je nog één keer zo'n hijgerig stukje schrijft, ga ik je Jaap van Nijnatten noemen, want je steekt je Algemeen Dagblad-collega naar de kroon.

Het hele Oranje-beleid is gebaseerd op wishful thinking, langetermijnvisies, beleidsnota's en meerjarenplannen. Een bondscoach moet een nuchtere opportunist zijn die een dag later een zo sterk mogelijk team in het veld brengt, want voor het nationale elftal geldt slechts één beleid: winnen. Nu proberen we elkaar weer wijs te maken dat de spelers van Jong Oranje, die Europees kampioen werden, voor gegarandeerde successen gaan zorgen. Alsof in andere landen de ontwikkeling stilstaat. Nederland had nu moeten toeslaan. FIFA-baas Sepp Blatter roept dan wel dat het voetbaltechnisch gezien een geweldig WK is, maar dat valt wel mee. De middelmaat regeert. Duitsland verrast iedereen, de Engelse vedetten haalden de clubvorm niet, de Argentijnse coach José Pekerman zette op het beslissende moment Julio Cruz in terwijl Lionel Messi de wedstrijd had kunnen beslissen, en Portugal gedraagt zich vooral irritant. Italië heeft nog steeds lak aan het publiek, terwijl Brazilië geen wedstrijd in de sterkste opstelling heeft gespeeld. Zolang bondscoach Carlos Alberto Parreira de spitsen Adriano, Fred en Robinho op de bank houdt en de verre van topfitte Ronaldo de voorkeur krijgt, verdien je geen wereldtitel. Naast Duitsland is Frankrijk de grootste verrassing door een onverwachte opleving van Thierry Henry, Patrick Vieira en vooral Zinedine Zidane. Nederland had in Duitsland historie kunnen schrijven, maar dat gaan we nu dus over twee jaar op het EK in Zwitserland en Oostenrijk waarmaken.

We beginnen al met een keepersprobleem. Het niveau van de vaderlandse keepers is bedroevend en zorgwekkend. Van Basten is volledig afhankelijk van Edwin van der Sar, die normaal gesproken nog wel een paar jaar meekan. Urby Emanuelson is een bruikbare linksback. Hij is verdedigend kwetsbaar, maar een rechtbuiten zal hij zelden tegenkomen. Khalid Boulahrouz kan goed rechtsback spelen. Ik het centrum heb ik mijn hoop gevestigd op het nieuwe AZ-duo Joris Mathijsen en Gijs Luirink. Wesley Sneijder, Rafael van der Vaart, Hedwiges Maduro en John Heitinga kunnen zich intussen ontwikkelen en worden ongetwijfeld belangrijke internationals. Deze spelers moeten zich wel realiseren dat Stijn Schaars een geduchte concurrent wordt. Ik vraag me af of de bondscoach nog een beroep doet op Mark van Bommel en Ruud van Nistelrooy. Zij zouden de nieuwe leiders van Oranje kunnen worden, de routiniers die jonge spelers beter laten functioneren. Verder hoop ik dat Klaas-Jan Huntelaar de hoge verwachtingen kan waarmaken. Hij moet eerst maar eens aantonen dat hij beter is dan Van Nistelrooy en Dirk Kuijt. Arjen Robben blijft een prachtige aanvaller, maar Robin van Persie zal de absolute sterspeler worden die zich niet meer op de vleugel laat wegstoppen. Van Persie wordt de belangrijkste international. In een vrije rol achter de spitsen is hij ongrijpbaar en zal hij het vertrouwen van de bondscoach niet beschamen.

De toekomst van Oranje ziet er allesbehalve slecht uit, al moeten we dat ook weer niet overdrijven. De belangrijke EK-kwalificatiewedstrijden lenen zich er niet voor aan de toekomst te werken. Oranje moet weer winnen, liefst met dominant en aantrekkelijk voetbal. Daarom zal ik de bondscoach objectief blijven beoordelen. Een verantwoordelijke man die zichzelf na uitschakeling een ruime voldoende geeft, schuift de schuld in de schoenen van zijn spelers. Dat is een topcoach onwaardig.

Johan Derksen