Gast in Gouda: Jan Kromkamp

Winnen met 2-3 in Griekenland van PAOK Saloniki, dat is voor AZ een droomrentree op de Europese velden.

‘Beter kon niet, nee. Het was een fantastische ervaring met een goede uitgangspositie voor de return. Wij kwamen snel op voorsprong, maar dat duurde niet lang. Het mooiste vond ik dat niemand in paniek raakte toen we met 2-1 achter kwamen, omdat we zagen dat we beter waren. Dat maakte indruk bij de Grieken, want na de 2-3 hadden we de score nog kunnen opvoeren. Uiteindelijk klapten de supporters van PAOK zelfs voor ons. De zo gevreesde heksenketel bleef eigenlijk uit. Het werd nog wel op een andere manier spannend toen ze een spandoek in de fik staken, dat werd nog een aardig vuurtje. Henk Timmer kreeg het behoorlijk benauwd en begon te zweten. Iedereen was na afloop euforisch, maar niet lang, want zaterdag gingen we alweer in trainingskamp voor de uitwedstrijd tegen Roda JC (1-1). Dat was pittig en dat zag je ook wel terug in Kerkrade, we hebben niet al te veel te vertellen gehad. Maar door het gelijkspel hebben we een mooie week goed kunnen afsluiten.’

Is het succes van AZ de verdienste van Co Adriaanse?

‘We hebben natuurlijk een fantastisch jaar gehad met AZ. Met andere trainers is dat steeds niet gelukt en Adriaanse doet het met nagenoeg dezelfde spelers wél, dan is één en één al gauw twee. Na Henk van Stee zorgde Adriaanse voor meer duidelijkheid en eerlijkheid. Hij zegt precies waar het op staat en hij doet dat recht in je gezicht. Als je er niet bij zit, legt hij je uit waarom niet, soms is het hard maar iedereen weet waar hij aan toe is. Bovendien maakt hij geen onderscheid tussen spelers, iedereen is bij hem gelijk en dat is niet verkeerd.’

Al jaren wordt er geroepen dat jullie de kwaliteiten hebben om Europees voetbal te halen, blij dat die druk er nu eindelijk af is?

‘Ja, toch wel, anders waren wij bij AZ waarschijnlijk de generatie net niet geweest. Het is ook veel te vaak onrustig geweest door wisselingen van trainers, een voorzitter die weleens iets riep, de problemen rond het stadion en door financiële strubbelingen. We zouden dertig procent salaris moeten inleveren en werden gezien als dikbetaalde vedettes. Nu is het allemaal anders. Er is rust binnen de organisatie, alles is goed geregeld en dat zorgt weer voor rust in de selectie. En Co Adriaanse heeft er vervolgens voor gezorgd dat we een team zijn geworden. Voordat hij kwam, heb ik dat gevoel geen enkele keer gehad. Het was meer ieder voor zich, allemaal BV’tjes. We hebben nu weer lol in de kleedkamer en knokken echt voor elkaar, dat is de verdienste van Adriaanse. Al weet ik niet precies hoe hij het voor elkaar heeft gekregen. Hij zorgt ervoor dat we zelf ook geloven dat we goed kunnen voetballen. En dat is terug te zien in ons spel. Ik heb ons vorig seizoen in fases zo verschrikkelijk goed zien spelen, het beste voetbal dat ik ooit bij AZ heb gespeeld. Toen we thuis tegen RKC met 7-0 wonnen en na 22 jaar Europees voetbal haalden, was de ontlading ongekend. Op het moment zelf ben je er niet zo mee bezig, maar later komt wel het besef dat we onderdeel zijn geweest van iets historisch. ’

In het afgelopen seizoen verlengde je je contract bij AZ tot 2008. Waarom?

‘Ik zag het als een beloning en het creëerde rust. Ik wam van de eerste divisie en mijn salaris was niet zo dat ik na mijn carrière lekker rustig aan kon doen. Ik heb nu wat meer zekerheid naar de toekomst toe. Voordat ik mijn contract verlengde, heb ik mijn zaakwaarnemer (Edwin Olde Riekerink, red) gevraagd of er belangstelling was van de Top Drie. Die was er niet, dus besloot ik te verlengen. De indianenverhalen over interesse van Feyenoord, PSV en Schalke 04 kwamen daarna pas. Als die concreet was geweest, weet ik niet wat ik had gedaan. Maar er zat ook ineens muziek in het elftal, het draaide lekker en er zijn goede mogelijkheden voor de toekomst.’

Je oude contract liep af in 2005, durfde je niet te wachten?

‘Wat was er gebeurd als ik geblesseerd was geraakt? Ik kan niet zeggen dat mijn carrière op dat gebied vlekkeloos is verlopen. Ik heb het er met mijn vrouw Dorien over gehad en we stonden er allebei achter, we hebben voor zekerheid gekozen. Maar zowel het bestuur van AZ als ikzelf hebben niet de intentie om het contract uit te dienen. Als dat wel gebeurt, heb ik het niet goed gedaan. Hoewel ik ook wel besef dat door dit nieuwe contract de transferprijs een stuk omhoog is gegaan. Die afweging heb ik gemaakt en het is aan mij om zó goed te zijn dat de prijs dan niet uitmaakt. Als je echt goed bent, dan komen ze wel en als ze niet komen ben ik gewoon niet goed genoeg, simpel. Maar het laatste jaar van een contract is te verwaarlozen, want voordat ik transfervrij de deur uit loop moet ik toch wel zijn verkocht. In 2007 ben ik pas 26, waar hebben we het dan over, dat is een mooie leeftijd om hogerop te gaan. Ik vind ook dat ik niet te vroeg naar het buitenland moet gaan, omdat ik merk dat ik hier nog steeds beter word. Ik denk dat ik nu het niveau van een topclub aan zou kunnen, maar ik heb als rechtsback mijn plafond nog niet bereikt.’

Net als veel andere AZ-spelers kreeg jij toen je vier jaar geleden tekende, een contract met een aandelenconstructie. Heeft dat meegespeeld in je beslissing om bij te tekenen?

‘Ik zou liegen als ik zeg dat niet zo was en ook dat heeft met een stuk zekerheid te maken. Die factor was echter niet doorslaggevend, mijn gevoel maakt altijd de beslissing. Als ik niet langer happy was geweest bij AZ of ik zag dat er met de club en het team geen mogelijkheden meer waren, dan was ik gegaan. Daar weegt geld totaal niet tegenop, ik ben een gevoelsmens.’

Je kreeg veel waardering nadat je afgelopen seizoen van middenvelder plots rechtsback werd. Richt je je nu volledig op die positie?

‘Ik baalde eerst enorm, maar achteraf is dat unanieme besluit van de spelersgroep om voor mij op die positie te kiezen goed geweest. Bij AZ is op die plek spelen ook geen straf. Ik ben echt met het voetbal bezig en het drong vorig seizoen goed tot me door dat het nu moest gebeuren. We spelen bij AZ heel aanvallend en er is voor mij veel ruimte om op te komen. Die vrijheid heb ik en dat maakt voetbal ook gewoon heel leuk. Ik geniet er echt van, ook al tijdens de wedstrijd. José Fortes Rodriguez is bijvoorbeeld een genadeloze killer, zoals hij vorig seizoen Mateja Kezman opvrat is fantastisch. Ik heb dat moeten leren, het is mijn taak geworden om mijn tegenstander uit te schakelen. Daar haal ik nu ook voldoening uit, want als ik mijn werk niet goed doe dan heeft de ander het dus goed gedaan en dat kan ik niet verkroppen; ik heb een groot eergevoel. Ik laad me daarom ook echt op voor een wedstrijd, dan luister ik naar Eminem, daar word ik op een juiste manier lekker agressief van.’

Uiteindelijk haalde je begin dit seizoen zelfs het Nederlands elftal, was je verbaasd?

‘Adriaanse had mijn naam voor het EK al geregeld laten vallen, hij ziet in mij de ideale rechtsback voor Oranje. Toch heb ik zelf nooit ergens opgerekend. We zaten in het spelershome toen Marco van Basten tijdens zijn eerste persconferentie de voorselectie bekend maakte. Hij zei dat er twee spelers van AZ bij zaten en toen hij mijn naam noemde schrok ik enorm. Maar voor ik wat kon zeggen, werd ik bedolven onder de felicitaties. Erg zweterig stapte ik hotel Huis ter Duin in Noordwijk voor de eerste keer binnen, het was één keer goed inademen en ervoor gaan. Ik moest even wennen aan de hele gang van zaken, maar ik werd toch wel goed opgevangen.’

Aanvoerder Edgar Davids zei dat hij nog nooit van Khalid Boulahrouz en Jan Kromkamp had gehoord. Doet dat iets met je?

‘Ik heb het gehoord, maar ik kan daar niets mee. Davids zal wel geen Nederlandse kranten lezen in Italië, hij zei ook dat hij het Nederlandse voetbal niet zo volgt. Het is ook wel logisch, het is het eerste jaar dat we met AZ goed hebben gepresteerd. Ik moet ervoor zorgen dat hij me wel begint te kennen. Bij Oranje moet je sowieso omschakelen, je begint weer helemaal onderaan. Dat is ook niet erg, de meeste andere spelers hebben al veel bereikt. Toch was het wel wennen. Bij AZ presteer ik goed, er wordt naar me geluisterd en de spelers accepteren het als ik wat zeg. Ik voelde me bij het Nederlands elftal niet minderwaardig, maar ik voelde me ook nog niet thuis. En dat is voor mij wel nodig om optimaal te kunnen presteren.’

Hoe ging het tijdens de trainingen?

‘Het was mooi om met Van Basten te mogen werken. Ik was acht jaar toen hij die verschrikkelijke goal tijdens de EK-finale van 1988 tegen Rusland maakte. Dat juist hij mij dan uitkiest voor Oranje is een enorme eer. Hij komt wel net kijken als trainer, maar hij maakt een heel rustige indruk, hij weet waar hij over praat. Veel trainingsoefeningen waren voor mij herkenbaar, want Adriaanse komt ook uit de Ajax-school. Misschien is het nog wat onwennig voor hem, maar wat kun je zeggen als je 2-0 wint van Tsjechië. Van Basten mist ervaring, maar hij heeft in elk geval ontzettend veel lef. Ik kon het niveau tijdens trainingen wel aan, ik sloeg ten minste geen flater. Je hoort altijd veel over het niveauverschil en dat is er ook, maar het is niet zo groot als ik had verwacht.’

Toch leek het alsof je erg zenuwachtig was toen je je debuut maakte tegen Zweden.

‘Ik was zeker nerveus, want het werd 2-2 en ik moest erin terwijl Zweden begon te drukken. Normaal ben ik veel zekerder, en nu vroeg ik me steeds af of ik het wel goed deed. Toch kijk ik positief terug op die twintig minuten, al kun je in zo’n korte periode nooit een onuitwisbare indruk maken. Maar goed, ik mag me nu wel international noemen en het haasje dat ik kreeg, ging meteen naar mijn moeder voor het plakboek.’

Tegen Liechtenstein was je er weer bij, maar je speelde niet en voor de wedstrijd tegen Tsjechië viel je zelfs af.

‘Ik was blij dat ik er voor het duel met Liechtenstein weer bij zat, ze hadden me gevolgd en ik had ook goed gespeeld voor AZ. De bondscoach had gezegd dat iedereen zich tijdens trainingen moest bewijzen en ik heb alles meegedaan en het maximale gegeven. De hele verdediging kon niet meetrainen, dus dat maakte het des te zuurder dat ik niet speelde tegen Liechtenstein. Ik had gehoopt dat ik één helft de kans zou krijgen om te laten zien wat ik kan, ik was ook zo ongelooflijk gebrand. Toen John van ’t Schip zei dat ik niet zou invallen, voelde ik me net een klein kind, ik was zo teleurgesteld. Toen wist ik ook dat ik er tegen Tsjechië niet bij zou zijn. Van Basten zei dat hij over mijn instelling niets te klagen had, maar dat ik me toch nog door moet ontwikkelen bij AZ en het in Europese wedstrijden moet laten zien. Dat snap ik, want in de eredivisie heb ik met geen enkele tegenstander een probleem; in Nederland ben ik voor niemand bang. Dan moet ik met AZ in Europa maar vlammen.’

Is Boulahrouz beter dan jij?

‘Dat denk ik niet, maar ik begreep wel dat Van Basten hem koos. Boulahrouz is meer een echte mandekker en Van Basten wilde met drie verdedigers spelen, dus heb je die juist nodig. Een vreemd gevoel is het wel, want een maand geleden was ik superblij dat ik Oranje had gehaald en nu baal ik omdat ik er niet meer bij zit. Zo snel gaat het dus, maar wie weet komt er gauw een vervolg. AZ profiteert ervan, want ik ben nu nog gemotiveerder om mezelf te bewijzen en te laten zien dat de bondscoach het fout heeft. Ik denk ook dat ik de kwaliteiten heb om in Oranje te spelen.’

Dan zul je goed moeten blijven presteren met AZ, lukt het om de prestaties van vorig seizoen te evenaren?

‘We halen opnieuw Europees voetbal, dat mogen de supporters van ons verwachten. We hadden alleen een moeizame start, we moesten toch een aantal nieuwe jongens inpassen en zoiets kost nu eenmaal tijd. En clubs gaan zich nog meer instellen op ons spel, dat is wel gebleken. Spelers zakken tegen ons massaal terug en gokken op de counter. Ik vind het dan gerechtvaardigd dat ook wij niet meer zo aanvallend voetballen, om de tegenstander wat uit de tent te lokken. Maar alle puzzelstukjes vallen op dit moment op hun plaats, we hebben een goede spelersgroep en technische- en medische staf. En als we straks met het nieuwe stadion en meer toeschouwers een beetje de uitstraling van een topclub krijgen, denk ik dat AZ nog tot veel meer in staat is. Deze selectie is heel uitgebalanceerd samengesteld, de basis is er al heel lang waardoor de spelers erg goed op elkaar zijn ingespeeld. Dat was de winst van vorig seizoen en met de nieuwe spelers erbij zijn we nog sterker geworden.’

Wat vind jij ervan dat Tarik Sektioui, Adil Ramzi, Kew Jaliens en Joris Mathijsen direct een basisplaats hadden?

‘Adriaanse beredeneert hardop voor de groep zijn keuzes. Zo vindt hij Tim de Cler opbouwend beter dan Mathijsen, maar Joris vindt hij verdedigend weer sterker. Op die manier kiest hij per wedstrijd degene die hij nodig heeft. Hij blijft zo wel eerlijk en zijn keuze moet je respecteren. Als je het simpel analyseert zijn de opstellingen ook wel logisch geweest. Juha Reini en Fortes waren geblesseerd, dus speelde Jaliens. Mathijsen heeft een zeer goede voorbereiding gehad, dus speelt hij en hetzelfde geldt voor Sektioui. Alleen van Ramzi snapte ik het niet. Hij is een goede speler, maar kwam er net bij en had nog niet met ons gespeeld. Hij startte meteen in de basis, maar daar had misschien eerst wel iemand anders moeten staan. Ik heb er verder geen problemen mee dat die jongens spelen, al snap ik wel dat het voor anderen niet makkelijk is.’

De anderen die toch Europees voetbal hebben gehaald.

‘Barry van Galen begon op de bank en hij heeft echt een fantastisch seizoen gehad, maar ook Ali Elkhattabi en Kenneth Perez zaten op een gegeven moment op de bank. Ik vind dat de voorbereiding bepaalt wie er speelt of niet. Het is mooi dat we Europees voetbal hebben gehaald, maar in het verleden behaalde resultaten geven zeker in de voetballerij geen garanties voor de toekomst. De beste elf spelen, zo hoort het tenminste. Ik denk overigens wel dat dit het laatste jaar is van Adriaanse, hij heeft zelf geroepen dat zijn werkwijze maar drie jaar werkt bij één club. Toch is zijn trucje nog niet uitgewerkt, hij blijft boeien. Laatst deden we hand- en basketbaloefeningen in de warming-up, zulke rare dingen houden de spelvreugde wel hoog.’

Hij moet wel steeds gerenommeerde namen op de bank zetten en er komen nog spelers terug van blessures, verwacht je dit seizoen problemen?

‘Het zou maar zo kunnen. De voetballerij bestaat nu eenmaal uit grote ego’s, iedereen wil laten zien dat hij een goede speler is. De kunst is dus dat iedereen dat ook doet en toch in het teambelang denkt. Soms lukt dat wel en soms niet, als spelers eigen BV’tjes gaan creëren en alleen daarvoor gaan spelen, dan gaat het mis. Barry is ook gefrustreerd geweest, zou ik ook zijn. Hij had een bepaald imago en het is moeilijk om daarvan af te komen. Dat was hem vorig seizoen eindelijk op een geweldige manier gelukt en die lijn wil hij graag doortrekken. Als je het dan niet kunt laten zien, is dat moeilijk. Maar als we in Europa de eerste ronde overleven, dan zal er sowieso wat meer gerouleerd gaan worden.’

Pas jij eigenlijk wel in die wereld van ego’s? Je moeder werkte op een slaaphuis voor dak- en thuislozen, je vader begeleidt voor diezelfde instelling bewoners op een boerderij en je zusje werkt met verstandelijk gehandicapten.

‘Ik kom uit een heel sociaal gezin en de voetballerij is dat vaak niet, daar moet ik dan een bepaalde weg in zien te vinden. Dat lukt aardig als je de juiste, eerlijke mensen om je heen verzamelt. Mijn vrouw heeft bijvoorbeeld niets met de poeha die er in het wereldje is. Voetbal draait eigenlijk alleen maar om geld. Bij AZ voel ik me inmiddels thuis, maar de voetballerij blijft een rare wereld waarin ik me elke keer weer verbaas. Er zijn te veel mensen die nep zijn: Kijk mij eens, kijk wat ik allemaal kan kopen. Andy van der Meyde heeft alles in Milaan, maar hij was afgelopen seizoen wel diep ongelukkig. Ik was er dan ook nooit naartoe gegaan. Natuurlijk is geld belangrijk, je moet wel kunnen leven, maar met een horloge van twintigduizend euro laten zien wat je allemaal hebt bereikt is het andere uiterste. Status is kennelijk erg belangrijk, het gaat er niet om wie je bent, maar wat je hebt. Zo ben ik niet en het is jammer voor het imago van voetballers, want er zijn genoeg spelers die niet zo zijn. Ik hou me staande omdat ik het kan accepteren, want waarom zou ik energie stoppen in mensen die toch niet willen veranderen?’