'Een held en een held op sokken'
De jaren zestig waren onvergetelijk en vlógen voorbij. Behalve militaire dienst, daar leek geen eind aan te komen. Begin jaren zeventig was ik kanonnier af en buiten een paar wedstrijden met het Nederlands militair elftal, onder bondscoach Jan Zwartkruis en zijn assistent Bert van Lingen, was het verspilde tijd geweest. In de jaren zeventig werden de idealen uit de sixties werkelijkheid. We spelden Vrij Nederland, links was aan de macht. Che Guevara was een held en dankzij de Volkskrant-redacteur Poul Annema kreeg ik een baan bij een regionale krant. The Beatles gingen uit elkaar. In Ohio zette de Amerikaanse regering militairen in om een eind te maken aan de studentenprotesten tegen de oorlog in Vietnam. Vier studenten kwamen daarbij om het leven. Feyenoord won als eerste Nederlandse club de Europa Cup I en in het Kralingse Bos in Rotterdam kwamen tachtigduizend jongeren kijken en luisteren naar The Byrds, Pink Floyd, Santana en Jefferson Airplane. Make love, not war! Zuid-Molukkers bestormden de Indonesische ambassade in Wassenaar, schoten een agent dood en gijzelden het gezin van de ambassadeur. De linkse Salvador Allende werd president van Chili en de Franse president Charles de Gaulle overleed aan een hartaanval. En ik was politieverslaggever en bezocht namens regionale kranten gemeenteraadsvergaderingen.
© Pro Shots
Vóór mijn komst naar Voetbal International had ik nooit over voetbal geschreven, omdat ik tevens een modale semi-prof was. Ik hield van de provincie, maar mijn hele leven de criminaliteit in de stad Groningen en de gemeenteraad van Coevorden coveren, leek me geen aantrekkelijk vooruitzicht. Ik was al benoemd tot chef sport bij De Noord-Hollandse Courant in Hoorn, als opvolger van AD-redacteur Rob Hartog, toen hoofdredacteur Joop Niezen van VI belde. Hij liep zelf niet over van enthousiasme, maar Cees van Cuilenborg, John Linse en Bert Nederlof hadden op mijn komst aangedrongen. Omdat schnabbelen bij Het Nieuwsblad van het Noorden streng verboden was, schreef ik voor VI onder de naam Gerrit Westers. Toen mijn hoofdredacteur Ger Vaders erachter kwam en ik een waarschuwing kreeg, bedacht Niezen het pseudoniem Freek Zoontjes.
Begin 1977 trad ik in vaste dienst van VI, tijdens de verhuizing van de Nieuwe Binnenweg naar de Robert Fruinnstraat in Rotterdam. Het waren roerige tijden. Joop den Uyl stapte naar de koningin om het ontslag van zijn kabinet aan te bieden. De Zuid-Molukkers gijzelden een basisschool in Bovensmilde. Elvis Presley overleed op 42-jarige leeftijd op zijn landgoed Graceland in Memphis. Duitsland werd geteisterd door het terrorisme van de Rote Armee Fraktion. Black Rights-leider Steve Biko stierf in een Zuid-Afrikaanse gevangenis en in Parijs overleed zanger Jacques Brel aan longkanker. Mijn vrouw en ik besloten onze dochter Marieke te noemen, naar een nummer van de chansonnier. 
Bij VI viel ik midden in de discussie of Oranje wel naar het WK van 1978 in Argentinië moest gaan. Niezen was er geweest en concludeerde dat het militaire regime van generaal Jorge Rafael Videla de mensenrechten op schandelijke wijze schond, terwijl de onnozele Nederlandse ambassadeur in Argentinië, de kakkineuze jonkheer Donoré van den Brandeler, dat schaamteloos bagatelliseerde. Het cabaretduo Neerlands Hoop – Freek de Jonge en Bram Vermeulen – voerde actie met het programma Bloed aan de Paal en als jonge en links denkende journalisten publiceerden we gretig de verbijsterende cijfers van Amnesty International.
De VI-redactie steunde de boycot. We waren van mening dat de FIFA in een land vol onrecht geen WK zou mogen organiseren. Uiteindelijk namen we de enige juiste beslissing: we gingen wel, maar zouden niet alleen over voetbal berichten. Het lot van de duizenden politieke gevangenen – volgens de officiële rapporten waren het er dertigduizend – belichtten we óók. Gevangenen werden op gruwelijke wijze gefolterd en boven zee uit helikopters gegooid, waardoor er nooit meer iets van ze is vernomen. Wanhopige moeders protesteerden dagelijks in het hart van Buenos Aires op de Plaza de Mayo en werden door de media omschreven als De Dwaze Moeders. Niezen en ik gingen er bijna dagelijks kijken en we berichtten er wekelijks over in de kolommen van VI. Panorama-verslaggever Cor Snel en ik werden tijdens een bezoek aan een sloppenwijk zelfs gearresteerd, want we mochten alleen over het mooie, zonnige en vriendelijke Argentinië berichten.
Namens Oranje liet alleen Wim Rijsbergen zich daar zien, terwijl Jan Jongbloed een dagboek bijhield in Vrij Nederland. Bondscoach Ernst Happel vond de discussie over de mensenrechten allemaal gelul, zijn assistent Jan Zwartkruis raaskalde dat hij zich in Argentinië veiliger voelde dan in Amersfoort en Dick Nanninga liet weten dat hij de kogels wel zou terugkoppen zodra er zou worden geschoten. Nederland verloor de finale van het gastland, maar als media hebben we de geplande Argentinië-promotion kunnen verhinderen. De Dwaze Moeders zijn nog steeds op zoek naar hun verdwenen kinderen. Op 29 juni 2008 werd de dertig jaar eerder behaalde wereldtitel herdacht in Buenos Aires. De voormalige vedetten Leopoldo Luque, René Houseman en Ricardo Villa ontvingen ook een delegatie van De Dwaze Moeders. Osvaldo Ardiles toonde zich solidair, maar er waren ook spelers die zich distantieerden van deze actie, terwijl dictator Videla de rest van zijn leven achter slot en grendel zit.
Het hele verhaal van destijds wordt binnenkort gepubliceerd in een vuistdik boek. VI-redacteur Iwan van Duren en journalist Marcel Rözer beschrijven in Voetbal in een Vuile Oorlog de waanzin van 1978 en de situatie in het huidige Argentinië. Voor de voetbalkant van dit bijzondere boek heeft een groot aantal spelers van het Nederlands elftal een zeer opvallende kijk in hun toenmalige keuken gegeven. Sterspeler Luque is zó onder de indruk van de gebeurtenissen in het verleden, dat hij volgende maand naar Nederland komt, in gezelschap van Een Dwaze Moeder, voor de presentatie van het boek. Hij zou het eerste exemplaar dolgraag overhandigen aan prinses Máxima. Dat brengt onze toekomstige koningin in een lastige situatie. Haar vader maakte namelijk als onderminister van Landbouw deel uit van het Videla-regime. Daardoor is hij medeverantwoordelijk voor de verdwijning van dertigduizend politieke gevangenen, al wast hij zijn handen in onschuld door vol te houden dat hij nergens iets van wist.
Ik heb niets met het koninklijk huis, maar ook niets tégen het koninklijk huis. Als overtuigd republikein leg ik me als democraat moeiteloos neer bij de mening van de meeste landgenoten. Ik heb me er wel over verbaasd dat de schoonvader van kroonprins Willem-Alexander, met zijn verleden, altijd welkom is in Nederland. Zelfs Luque begrijpt dat het enkele weken geleden op Paleis Noordeinde overgebrachte verzoek heel gevoelig ligt. De voormalige topscorer komt echter voor een humanitaire missie naar Nederland, het is geen politiek statement.
Indien prinses Máxima weigert, dan schoffeert ze de slachtoffers van het schrikbewind. Doet ze het wél, dan brengt ze haar vader in diskrediet. Als ze de moed heeft Luque en de delegatie van De Dwaze Moeders te ontmoeten, dan maakt ze zich meteen onsterfelijk in Nederland. Deze pikante beslissing zal echter worden genomen door premier Jan Peter Balkenende. Dankzij zijn aanwezigheid ben ik tijdelijk vóór de monarchie en hij slaagt er ongetwijfeld in een drogreden te bedenken, waardoor prinses Máxima het historische boek niet in ontvangst hoeft te nemen. Er bestaat namelijk een groot verschil tussen Luque en Balkenende. Luque is een held die zich nu sterk maakt voor moeders die al meer dan dertig jaar wanhopig op zoek zijn naar hun kinderen, Balkenende is een held op sokken die prinses Máxima een alibi verschaft.