'Dick Advocaat niet meer te handhaven'

Advocaat presenteert zich als een emotionele tijdbom die achter iedere boom een vijand ziet. Hij mist charisma, slaagt er niet in Oranje op een geloofwaardige wijze te promoten, vecht louter privé-vetes uit met de media en maakt een chaos van zijn technisch beleid. Voor Advocaat, de internationals en het vaderlandse topvoetbal is het beter als hij na het EK afscheid neemt en niet blijft zitten tot en met het WK van 2006.

Na oeverloos geëxperimenteer met de opstelling, teleurstellende resultaten en vooral slecht voetbal met goede spelers, presenteerde de bondscoach voor de wedstrijd tegen Tsjechië eindelijk een formatie die redelijk logisch was samengesteld. Over een opstelling raak je nooit uitgediscussieerd, het is vaak een kwestie van smaak. Het maakt echter niet zoveel uit of Johnny Heitinga of Michael Reiziger rechtsachter speelt en de verantwoordelijke coach moet een keuze maken tussen Rafael van der Vaart en Clarence Seedorf.

Maar de basisopstelling van Oranje vertoonde ook hiaten. Zo is Wilfred Bouma geen geschikte centrale verdediger. Nadat er eindeloos met hem is geschoven binnen PSV, functioneert hij redelijk in het centrum van de defensie. In de Nederlandse competitie is dat nauwelijks een verdienste. Tegen NEC, RKC Waalwijk of FC Utrecht blijft Bouma keurig op de been, maar de stap naar de Europese top is te groot voor hem. Op dat niveau komen zijn tekortkomingen aan het licht. De PSV'er is van nature geen verdediger, dekt dan ook niet kort genoeg, is niet sterk in de persoonlijke duels en hoewel hij over een redelijke trap beschikt, leveren zijn passes opvallend vaak balverlies op. Zelfs als hij opschuift naar het middenveld, is zijn inbreng teleurstellend.

Ik begrijp zijn keus niet, omdat de bondscoach in Phillip Cocu een ideale centrale verdediger in zijn selectie heeft. Frank de Boer stond jarenlang garant voor een goede opbouw, Bouma kan hem niet evenaren, maar Cocu beschikt wél over de aanvullende kwaliteiten die de pure verdediger Jaap Stam mist. Daarbij komt nog dat Advocaat de geroutineerde Cocu niet nodig heeft op het middenveld, omdat Wesley Sneijder voortdurend bewijst dat hij onmisbaar is als bindmiddel tussen de linies.

Natuurlijk speelt de jeugdige Sneijder ook mindere wedstrijden. Als centrale middenvelder heeft hij echter veel profijt van zijn tweebenigheid, waardoor hij het spel gemakkelijk verdeelt. Sneijder heeft een perfecte inspeelpass, laat de spits beter functioneren, kan zowel links als rechts schieten vanuit de tweede lijn en heeft ook nog scorend vermogen.

Gelukkig heeft de bondscoach het sprookje uit waarin wordt verteld dat het spelen met echte vleugelspitsen onrealistisch is in het hedendaagse topvoetbal. Dat kan niet meer, verklaren allerlei wijsneuzen. Niets is minder waar. Dat bewezen Andy van der Meyde en met name Arjen Robben opnieuw tegen Tsjechië. De wisselvallige Van der Meyde speelde redelijk, terwijl Robben uitgroeide tot de beste man van Oranje. Een voetballer met flair die zijn directe tegenstander uitspeelt, is een verademing en creëert altijd een interessante voetbalsituatie. En wat ook niet onbelangrijk was: Ruud van Nistelrooy kreeg eindelijk bespeelbare voorzetten van de linkerkant.

Op het moment dat Tsjechië onder leiding van de geniale Pavel Nedved begon aan te dringen, was Robben in zijn vorm van de dag de belangrijkste speler. Zijn directe tegenstander Karel Poborsky verwaarloosde als geboren aanvaller zijn verdedigende taak. Hierdoor zou Robben ideale countermogelijkheden krijgen. De centrale verdedigers zouden uit het centrum worden gelokt om Robben af te stoppen, waardoor Van Nistelrooy een zee van ruimte zou krijgen.

Maar op dat moment liet de noodzakelijke lef en het tactisch inzicht onze bondscoach weer eens in de steek. Hij handelde in de geest van zijn karakter en maakte de onvergeeflijke blunder door de beste speler van het veld te halen en de verdedigende middenvelder Paul Bosvelt als extra slot op de deur op Nedved te zetten. Aanvallend kortwiekte hij het elftal en door de trage, verdedigend ingestelde Bosvelt in te brengen, vroeg hij erom onder druk te worden gezet. De gevolgen waren desastreus.

De internationals leverden voor het eerst sinds lange tijd een goede prestatie en etaleerden een voorbeeldige inzet. Vervolgens verloor de verantwoordelijke coach door een blunder de wedstrijd, al probeerde hij na afloop zijn spelers de schuld in de schoenen te schuiven, omdat ze te veel kansen hadden gemist.

Advocaat heeft altijd gevoetbald op het niveau waarop Co Adriaanse traint. Het echte topvoetbal heeft hij niet in zijn vingers, maar er zitten 122 interlands naast hem in de dug-out. De assistenten Willem van Hanegem en Jan Wouters zouden de details, die het verschil maken tussen winst en verlies in het topvoetbal, wél moeten kennen.

De loyaliteit van deze assistenten is indrukwekkend, maar er was alle reden de bondscoach te corrigeren. Van Hanegem is zó solidair geweest, dat hij zichzelf als opvolger van Advocaat uit de markt heeft geprijsd. De technische staf moet er eens over nadenken dat de spelers bijna het hele jaar slecht functioneerden met Oranje, terwijl dezelfde internationals drie dagen na een interland uitblonken bij Manchester United, Bayern München, Barcelona, Ajax en Internazionale. De teleurstellende resultaten hebben dan ook meer te maken met het beleid van de bondscoach dan met de kwaliteiten van de spelers.

Intussen blijft het trouwe Oranje-legioen hunkeren naar succes. De kijkcijfers zijn spectaculair, er hebben weer volksverhuizingen richting Portugal plaats en in alle hoeken van het land zijn de straten oranje gekleurd. Maar de vonk wil maar niet overspringen en dat heeft volgens directeur betaald voetbal Henk Kesler te maken met de verhouding tussen Oranje en het volk. Volgens hem zou die band best wat inniger kunnen zijn. Met een bondscoach die een belachelijke persboycot van zijn spelers steunt, mediavertegenwoordigers als vijanden ziet, de internationals verbiedt via een charme-offensief goodwill te kweken in de praatprogramma's die dagelijks worden uitgezonden en die de media het werken onmogelijk maakt door lachwekkende persconferenties te organiseren, lukt dat nooit.

Als Advocaat zichzélf slecht verkoopt is dat jammer, maar een bondscoach moet het Nederlands elftal wél promoten en de spelers zelfs verplichten zich ’s avonds via de televisie tot de achterban te wenden. Dat zou het imago van Oranje ten goede komen. Misschien moet Advocaat eens gaan kijken hoe ontspannen de Denen met de media omgaan.

Maar goed, dat onderdeel van zijn vak beheerst Advocaat niet en de door hem binnengehaalde voormalige directeur van de Rijksvoorlichtingsdienst Eef Brouwers heeft er geen verandering in kunnen of willen brengen. Nu de bondscoach er ook technisch een chaos van maakt, waardoor de spelers hem niet meer serieus nemen, bestaat er geen enkele reden om Advocaat na het EK te handhaven.

Johan Derksen