'De voetballerij heeft toch nog beschaving'

En wat gebeurde in het land waar het begrip vrijheid van meningsuiting tegenwoordig gevoelig ligt als een open zenuw? Beiden werden na een paar puntjes van kritiek prompt uit de selectie gegooid, ter bevestiging van het beeld dat rond de middenstip louter de keuze van de militaire dictatuur heerst: zwijgen of kop dicht.

Of neem de betreurenswaardige Dolf Roks. Die kreeg in november bij RBC Roosendaal de strop om gelegd, was daarna zijn bestaan als trainer geen dag meer zeker, moest twee maanden bungelen en kreeg begin januari alsnog zijn ontslag. Een executie in slowmotion. Mensonterend, en tóch stonden Mark Wotte en Robert Maaskant te trappelen om het beklagenswaardige elftal van voetbalasielzoekende zwervers over te nemen. Als bewijs dat de hyena's onder ons zijn.

Maar heel af en toe constateer je: de voetballerij is tevens een warme scrum van liefdevolle, menselijke relaties. Neem die tussen Gertjan Verbeek en Orlando Smeekes, anderhalve week geleden prachtig opgetekend door De Twentsche Courant Tubantia. Verbeek is de op het eerste oog zo stoere trainer van SC Heerenveen. Smeekes is de snelle vleugelflitser van Helmond Sport die met een goal een belangrijk aandeel had in de recente bekerwinst op Jong Ajax. Hij is publieksheld nu, en dat is al een wonder op zich.

Want Smeekes was gedoemd te mislukken, eigenlijk al vóór zijn geboorte, zo vertelt zijn imponerende levensverhaal. Vader heeft twaalf kinderen, moeder vijf. Allemaal bij verschillende partners. Vader én moeder waren drugsverslaafd en het eerste halfjaar van zijn leven was Orlando als narcotica-baby alleen maar bezig af te kicken. Daarna werd-ie al snel uit huis geplaatst. Zwierf als ontheemde van internaat naar internaat, op de vlucht voor de werkelijkheid en tegelijkertijd op zoek naar zichzelf.

Zijn moeder zag-ie voor het eerst terug toen hij negentien was. ‘Ze was een crackhoer in Amsterdam. Had geen tand meer in de mond.’ Vader kwam ook wel eens langs. Om zijn zoon te beroven van een horloge bijvoorbeeld.

Orlando Smeekes heeft de hel van binnen gezien. Totdat hij in de jeugdafdeling van SC Heerenveen – waarschijnlijk onderweg naar het totale niets – Gertjan Verbeek tegen het lijf liep. Die was vroeger zelf óók een lastige knaap, werd een paar keer van school gestuurd en herkende wel iets van zichzelf in het talent Smeekes. ‘Ik was getroffen door zijn oprechtheid en eerlijkheid.’ Smeekes zat in de puberteit, was na een vechtpartij in aanraking gekomen met de politie, sliep uit arren moede soms in de dug-out van één of andere voetbalclub en dreigde te ontsporen.

Verbeek nam hem in huis. Zomaar. Toen de voetballer achttien was regelde de trainer dat hij onderdak kreeg bij Telstar. Zomaar. En op het moment dat de instabiele persoonlijkheid Smeekes dreigde te worden opgenomen in een psychiatrische kliniek nadat hij betrokken was geweest bij een auto-ongeluk, gaf Verbeek hem andermaal een dak boven het hoofd. Evenals vriendin en kindje die meekwamen in het treurigmakende gevolg. Ook zomaar.

Inmiddels is Smeekes 24 jaar, zelf vader van twee kinderen en heeft hij zijn plaats in de samenleving en de voetballerij verworven. Hij durft zelfs te denken aan de toekomst, een begrip dat nooit op hem van toepassing leek. Met dank aan Verbeek, met wie hij nog elke week contact heeft. ‘Ik droom van een carrière bij echte volksclubs als ADO en Feyenoord.’

Dat is het mooiste van alles: de reservevader heeft het kind zijn dromen teruggegeven. Zomaar. Zonder eigenbelang of winstbejag. Je leest het, wordt stil en denkt: Die harde, vercommercialiseerde wereld vol klatergoud, egoïsme en intriges heeft ook nog iets van beschaving in zich. Gelukkig maar.

Peter Wekking