'Beursgenoteerd Ajax geleid als amateurclub'

Zijn opvolger Ton Harmsen was een lieve lobbes met een klein hart, maar hij slaagde er voortdurend in zich als een geweldige hork te presenteren. 'Jij komt aan de beurt!', bulderde hij bij vermeend onrecht. Beleidsblunders maakte hij zelden, omdat hij in de rug werd gedekt en geadviseerd door Arie van Eijden. Dit duo was er wél verantwoordelijk voor dat Johan Cruijff opstapte als trainer en zijn carrière in Barcelona voortzette.

Michael van Praag, de zoon van Jaap, was de ultieme gastheer en een beschaafde ambassadeur van de club. Totdat hij werd tegengesproken, want daar hield Van Praag junior niet van. Dan werd hij heel ongenuanceerd. Onder zijn bezielende leiding mochten de passanten Morten Olsen, Jan Wouters en Co Adriaanse uitbundig shoppen op de spelersmarkt. Met als resultaat dat er ruim zestig peperdure profs op de loonlijst stonden, van wie er zestien werden benut. De anderen zaten keurig op de tribune miljonair te worden.

Deze legendarische voorzitters waren wel echte Ajacieden en dat kan van de huidige preses John Jaakke allerminst worden gezegd. Deze gladde jurist realiseerde zijn droom en zijn stuitende ijdelheid zorgt ervoor dat de baantjeszieke Jaakke er alles aan zal doen om te overleven. Niet omdat het goed is voor Ajax, maar omdat hij verslaafd is aan pluche en status. Met zijn gepantserde glimlach weerstaat hij alle aanvallers, vijanden, intriganten en criticasters. Hij laat zich graag tot op het bot beledigen, als zijn functie maar niet in gevaar komt.

Omdat Jaakke niet uit Ajax of de voetbalwereld afkomstig is, wordt hij niet geremd door enige kennis van zaken. Daarom is de aanwezigheid van de ervaren algemeen directeur Van Eijden erg belangrijk voor de club. Jaakke presteerde onlangs het onmogelijke door ruzie te krijgen met het integere bestuurslid technische zaken Klaas Nuninga en het financiële brein Hein Blocks, omdat hij zich voortdurend met hun portefeuilles bemoeide. Intussen heeft de ledenraad Hennie Henrichs benoemd tot bestuurslid technische zaken.

Hoewel Henrichs geen topvoetbalverleden heeft, beschikt hij wel over de nodige ervaring en hij is Ajacied sinds 1964. Hij maakte jaren deel uit van het bestuur en de ledenraad, en is zelfs sinds 1996 erelid. Na het ontslag van trainer Jan Wouters was hij als verantwoordelijk bestuurslid solidair en stelde zijn functie beschikbaar.

Henrichs is dus terug op zijn post, maar Van Eijden vertrekt op 1 december – en dat is een aderlating voor Ajax. Van Eijden kent de club door en door en deed tevens ervaring op als directeur betaald voetbal bij de KNVB. Door het vertrek van deze Ajax-icoon krijgt Jaakke alle ruimte zijn gebrek aan kennis te etaleren. Hij haalde als algemeen directeur de bekakte cricketer Maarten Fontein binnen die tijdens een lobby bij zijn headhunter toevallig hoorde dat Ajax een opvolger voor Van Eijden zocht.

De brave borst realiseert zich waarschijnlijk niet waaraan hij begint. Zijn gebrek aan voetbal-knowhow en het ontbreken van het Ajax-gevoel gaat hem ongetwijfeld opbreken. Fontein schijnt vooral commercieel veel in zijn mars te hebben, naar verluidt heeft hij gigantische hoeveelheden ijsjes verkocht in Azië. Maar ik vraag me af of hij de typische voetbalcultuur begrijpt en kan omgaan met invloedrijke groeperingen binnen Ajax zoals de bordjesclub, waarvan alle Ajacieden die 25 jaar lid zijn deel uitmaken, Lucky Ajax – de invloedrijke ex-topvoetballers – en de machtige ledenraad. Ajax is een beursgenoteerd bedrijf, maar de daadwerkelijke macht ligt niet bij het management, de directie of de raad van commissarissen. De gedateerde ledenraad, een orgaan dat bij een klassiek geleide amateurclub past, speelt nog steeds een hoofdrol bij de ambitieuze topclub. De 24 leden van deze raad stellen het bestuur en de raad van commissarissen samen. Een nieuw lid moet worden voorgedragen door twee leden. Vervolgens bepaalt de algemene ledenvergadering of de voorgedragen persoon mag toetreden tot de ledenraad. Leden worden voor drie jaar benoemd en kunnen zich vervolgens herkiesbaar stellen. De leeftijdsgrens is bepaald op zeventig jaar.

Tijdens bijeenkomsten van de ledenraad worden alle clubzaken besproken. Ook het functioneren van de trainer, eventuele aankopen, de jeugdopleiding of interne verbouwingen. De ledenraad controleert en adviseert de beleidsbepalers en kan bestuursleden wegsturen. Vergaderingen van de ledenraad mogen bijgewoond worden door bestuursleden, directieleden en ereleden. Als erelid mag Johan Cruijff de vergaderingen dus ook bijwonen.

In de ledenraad zitten bekende mensen als Leo van Wijk, president-directeur van de KLM, Ed van Thijn, oud-burgemeester van Amsterdam, en het ex-bestuurslid Uri Coronel. Maar ook de broer van algemeen directeur Van Eijden, vier oud-spelers van de amateurtak, vier nog actieve amateurspelers, de begeleider van een jeugdploeg, de oud-leider van het tweede elftal en de wedstrijdsecretaris van de jeugd. Het is anno 2005 natuurlijk te gek voor woorden dat zo’n gezelschap het Ajax-beleid mede bepaalt en toetst.

Deze 24 wijze mannen hebben de afgelopen jaren zitten slapen toen Ronald Koeman er verantwoordelijk voor was dat bijna alle grote spelers ontevreden rondliepen in De Arena. Het moet voor die mensen toch vreselijk zijn via de televisie te ervaren dat Zlatan Ibrahimovic, Mido en Rafael van der Vaart bij Juventus, Tottenham Hotspur en Hamburger SV wél functioneren. Ze hadden technisch directeur Louis van Gaal meer kunnen steunen, ze lieten Marco van Basten en John van 't Schip naar de KNVB vertrekken en hebben algemeen directeur Van Eijden geliquideerd.

En het Ajax van Jaakke heeft juist behoefte aan vakmanschap. Verder stonden de heren toe dat de spitsen Yannis Anastasiou, Markus Rosenberg en Angelos Charisteas werden gekocht en het is te hopen dat ze Hatem Trabelsi, Maxwell, Thomas Vermaelen, Tomás Galásek, Nourdin Boukhari, Steven Pienaar en Nigel de Jong niet gratis laten vertrekken, nu hun contracten aflopen.

Ik kan me voorstellen dat ze zich zorgen maken over de resultaten van de afgelopen weken: gelijke spelen tegen Heracles en SC Heerenveen, nipt winnen van FC Thun, dat drie dagen eerder nog met 1-6 was afgedroogd door FC Zürich, en de blamage tegen NEC. Ik vraag het me af, want mensen die in Jaakke een goede en geschikte voorzitter zien acht ik niet in staat schrijnende misstanden binnen de club te signaleren en adequaat te bestrijden.

Ajax heeft nu een voorzitter die er voor de meerdere eer en glorie van zichzelf zit, maar ik heb sterk de indruk dat de ledenraad ook grotendeels bestaat uit haantjes die hun voetbalvisie schromelijk overschatten en er alles aan doen om tot hun zeventigste te overleven. Een ledenraad is niet meer van deze tijd en werkt achterklap, vriendjespolitiek, intriges, achterkamerpolitiek en lekenmanagement in de hand. En dat is zeker niet in het belang van Ajax.

Johan Derksen