'VI dankt bestaan aan Feyenoord-fans'

12/01/2009 08:25

Voetbal International houdt zich al ruim 43 jaar staande in de hectische wereld van de voetballerij. Concurrenten als Goal, 1-0 en Kick moesten afhaken, maar VI groeide uit tot een gezaghebbend medium. Maar dat ging niet zonder slag of stoot.

Geïntrigeerd door de roerige geschiedenis van het blad besloot ik er een boek over te schrijven, waarbij ik onder meer gesprekken voerde met vier hoofdredacteuren en een aantal redacteuren en fotografen die een belangrijke rol hebben gespeeld in de ontwikkeling van het tijdschrift. Vooral de eerste jaren van VI, dat voor het eerst verscheen op 21 augustus 1965, bleken uiterst fascinerend.

Eigenlijk heeft Voetbal International zijn bestaan te danken aan het enthousiasme van een aantal Feyenoord-supporters. In 1963 bleken zestienhonderd fans gemiddeld achthonderd gulden over te hebben om per boot hun club achterna te reizen naar Lissabon voor het Europa Cup I-duel met Benfica. Wim Hollander, chef garage van het toenmalige dagblad Het Vrije Volk en de man achter het idee twee passagiersschepen ­ De Waterman en De Grote Beer ­ naar Lissabon te laten varen, kwam door de massale belangstelling voor de trip op een nieuw plan: als er zóveel mensen zóveel geld overhadden voor een voetbalwedstrijd, dan moest een voetbalweekblad toch ook mogelijk zijn. Hij betrok zijn vriend Cees Roozemond, scheepvaartjournalist van Het Vrije Volk die de bootreizen had georganiseerd, bij het plan en later maakte ook de journalist Theo Weening deel uit van de denktank.

Tijdens hun gesprekken kreeg Roozemond al een idee voor een naam van het nieuwe blad: Voetbal International. Althans, dat vertelde de 81-jarige Roozemond me begin september 2008, enkele maanden voor zijn dood op 18 november. Maar volgens Joop Niezen, hoofdredacteur van 1969 tot 1984, verzekerde de Rotterdamse Het Vrije Volk-directeur Van der Busken hem ooit dat laatstgenoemde de naam had bedacht. Hoe dan ook, na moeizame besprekingen was de leiding van Het Vrije Volk bereid mee te werken aan de oprichting van een voetbalblad, op voorwaarde dat Roozemond hoofdredacteur zou worden. Het tijdschrift werd ondergebracht bij de uitgeverij NV De Weekbladpers, die onderdeel was van De Arbeiderspers, dat ook Het Vrije Volk uitgaf. Roozemond vertelde me dat hij een budget kreeg van 1,3 miljoen gulden, waarvan onder meer de salarissen, de drukkosten, de huur van de redactieruimte en de abonneewerving moest worden betaald . Hij was dus niet alleen hoofdredacteur maar ook manager. Roozemond stelde een redactie samen van drie man met slechts één echte voetbalkenner, Hans Molenaar. Vaste medewerker was Bert Corporaal, die later een belangrijke rol zou spelen.

Behalve van Feyenoord, waarvan hij supporter was, wist ook Roozemond weinig van voetbal. Een bewuste keuze, verzekerde hij me, omdat hij een formule had bedacht waarin rand- en sfeerverhalen centraal stonden en waarin het voetbal ondergeschikt was. De redactie, met Piet van der Klooster als enige vaste fotograaf, werd ondergebracht in een voormalig woonhuis op de Rotterdamse Nieuwe Binnenweg 165, boven de toenmalige Slavenburg's Bank. De start van het blad ­ losse nummers kostten anno 1965 slechts 55 cent, een kwartaalabonnement 5,75 gulden ­ was desastreus. Ondanks het enthousiasme van Roozemond en zijn kompanen bleek er in Nederland helemaal geen belangstelling te zijn voor een voetbalblad. In die periode was VI bovendien vooral gevuld met enigszins oubollige verhalen, waarin nogal eens dorpspastoors aan het woord kwamen. Een echte formule was niet te herkennen.

Al na een paar maanden dreigde De Weekbladpers met VI te stoppen, maar allerlei ludieke en vooral opportunistische acties zorgden voor een opleving. Zo kregen nieuwe abonnees een vaantje van hun club of een voetbalboek. Maar volgens Roozemond was een door hem bedachte actie in 1966 de echte redding van het blad. Elke vijfduizendste nieuwe abonnee zou een gratis tweedaagse reis naar het WK van dat jaar in Engeland krijgen, plus kaarten voor een wedstrijd tijdens dat toernooi. Dat leverde tienduizenden abonnees op. Aan het eind van 1966 bereikte VI een mijlpaal, vertelde Roozemond: een verkochte oplage van honderdduizend exemplaren. Dat was de doelstelling geweest van Roozemond, die eind 1966 opstapte en vertrok naar het Openbaar Lichaam Rijnmond. Later zou hij onder meer burgemeester van Alkmaar en Smallingerland worden.

Roozemond wist niet dat er onder die tienduizenden zogenaamde abonnees veel mensen zaten die van niets wisten: hun namen waren eenvoudig overgeschreven uit telefoonboeken door frauduleuze colporteurs. Tot verbazing van de overige vijf redacteuren benoemde Roozemond in januari 1967 Bert Corporaal tot zijn opvolger. Corporaal was eind 1965 lid van de redactie geworden. Hij was een goede journalist met een fijn pennetje, maar ook een morsige man die geen leiding kon geven. Corporaal hield bovendien van een goed glas, dat hij vaak in een Rotterdams café nuttigde op kosten van een bekende Feyenoord-speler. De hoofdredacteur wist dat die voetballer vreemdging en dreigde dat te onthullen als hij niet geregeld een glas whisky op kosten van de betreffende speler kon drinken. Corporaal bleef nog geen jaar hoofdredacteur, een periode waarin het abonneebestand opnieuw zakte naar een bedenkelijk niveau. Hij werd dan ook ontslagen. De directie van de Weekbladpers stelde de 65-jarige (!) Jan Liber aan als Corporaals opvolger.

Liber liet zich amper op de redactie zien en was na vier maanden weer vertrokken. Theo Weening, een gewaardeerde kracht op de stadsredactie van Het Vrije Volk, volgde hem op. De overige redactieleden waren verbijsterd: ze kenden hem helemaal niet. Weening, die bovendien nauwelijks iets van voetbal wist, functioneerde dan ook totaal niet. In maart 1969 schoof de redactie Joop Niezen, die in mei 1966 redacteur was geworden, unaniem naar voren als hoofdredacteur. Niezen werd dus de vijfde journalistieke leider van het blad in ruim drieënhalf jaar tijd. De voormalige doelman van onder meer ADO en AGOVV zorgde voor een nieuwe koers. De spruitjeslucht verdween, de nieuwe hoofdredacteur trok pure voetbaljournalisten aan, schreef vlammende commentaren en werd een gezaghebbende autoriteit in de voetballerij. Mede door de opkomst van het Nederlandse voetbal groeide de verkochte oplage in de jaren zeventig naar rond tweehonderdduizend. Onder leiding van Niezen kreeg VI een linkse signatuur, ook al door de boycot van Griekenland-Nederland in 1972, vanwege het Griekse kolonelsregime. Later zou Niezen bekennen spijt te hebben van die boycot.

Niezen bleef tot 1984 hoofdredacteur en werd opgevolgd door Cees van Cuilenborg, die VI een commerciëler gezicht zou geven. Van Cuilenborg zorgde bovendien voor een breed palet aan onderwerpen om zo veel mogelijk lezers te bereiken. Die formule bleek succesvol en werd vanaf 2000 geperfectioneerd door Johan Derksen, de nieuwe hoofdredacteur. Derksen groeide als tv-persoonlijkheid bovendien uit tot uithangbord van het blad waarvoor op de redactie in Gouda inmiddels bijna zestig mensen werken.

In mijn boek, dat in de loop van 2009 zal verschijnen, beschrijf ik alle, vaak turbulente en bizarre ontwikkelingen van het blad, doorspekt met vele anekdotes.

Bert Nederlof (Johan Derksen is op vakantie)

---