Nederlands elftal opent de ogen in Zuid-Afrika

29/06/2010 14:30

Ruim tien jaar geleden verzorgde Jerome McCarthy in Kaapstad een rondleiding door zijn leven en dat van zijn broer Benni. Ajax was op trainingskamp in Zuid-Afrika en eigenlijk zou Benni de route langs zijn roots zelf leiden.

De toenmalige spits van de Amsterdamse club is geboren en getogen in Kaapstad en wilde dolgraag laten zien waar hij vandaan kwam. Daar stak trainer Jan Wouters een stokje voor, met een kulreden. Benni moest rusten of zoiets.

Daar baalde de aanvaller flink van en in allerijl trommelde hij zijn twee jaar oudere broer op. Dan moest Jerome het Nederlandse gezelschap van twee journalisten, teammanager David Endt en Ajax-jurist Ivo Treibitz maar door zijn jeugdjaren gidsen.

Het werd een dag die ons altijd zal heugen. Jerome reed ons rond in zijn glanzende BMW, een cadeautje van Benni. Dat zorgde voor een schurend contrast, toen we bij het geboortehuis van de broers in Hanover Park aankwamen.

Het was niet eens de slechtste wijk van Kaapstad, er stonden stenen huisjes, maar de sporen van het dagelijkse geweld tussen drugsbendes waren overal zichtbaar. Aan de voorzijde van de geboortewoning van Benni telden we vier kogelgaten.

'Deze buurt wordt niet voor niets guntown genoemd', vertelde de tante die het huisje inmiddels bewoonde. Daarna nam Jerome ons mee naar het verderop gelegen township Nayanga, waar Benni bij Seven Stars zijn eerste competitievoetbal speelde. Het was een sloppenwijk volledig in de greep van criminaliteit en verstikkende armoede. We werden er stil van.

Soortgelijke woorden zijn de laatste weken bij het Nederlands elftal ook een paar keer gevallen. 'Daar word je wel even stil van', zei Mark van Bommel nadat hij in Johannesburg naar een toespraak van ambassadeur Rob de Vos had geluisterd.

Nederlands' hoogste vertegenwoordiger in Zuid-Afrika had de selectie van Oranje verteld over de armste wijk van de stad, Hillbrow. Een dag later gingen de internationals de opening van het Orange Cruijff Court aldaar bijwonen en De Vos verhaalde over het gewelddadige karakter van het township.

'Van zulke verhalen krijg je tranen in je ogen', zei Van Bommel ook nog. De bittere realiteit zou in de daaropvolgende dagen steeds dieper tot de Nederlandse selectie doordringen. Een week na het bezoek aan Hillbrow, trainde Oranje in Durban noodgedwongen op een veld middenin de achterbuurt Kwamashu.

Tijdens de reis daarheen filmden verschillende spelers met hun mobiele telefoon wat ze zagen: krotten, sloppen én kinderen die kraaiend van plezier achter de bus aanrenden. Het zijn de momenten waarop de naakte werkelijkheid van Zuid-Afrika het luxeleven van de hedendaagse topvoetballer binnendringt.

En sinds vorige week woensdag is het historisch besef bijgespijkerd. Op initiatief van bondscoach Bert van Marwijk maakte Oranje in Kaapstad de oversteek naar Robbeneiland, de plek waar ex-president Nelson Mandela 27 jaar vastzat.

Een hellhole werd het eiland tijdens de Apartheid genoemd en nu weten de internationals waarom. In zijn prachtige autobiografie
De lange weg naar de vrijheid vertelt Mandela over Robbeneiland:

'De gevangenis is erop gericht je geest te breken en je standvastigheid tot nul te reduceren. De autoriteiten proberen dan ook elke zwakheid uit te buiten, elk initiatief de kop in te drukken, elk teken van individualiteit te ontkrachten. Dat alles met het doel om de vonk te doven die ieder van ons tot mens maakt en ieder van ons maakt wie we zijn.'

Bij Mandela is de vonk nooit gedoofd; hij bleef en blijft miljoenen mensen inspireren. Behalve de spelers van Engeland. Zij lieten vorige week weten geen interesse te hebben in een bezoek aan Robbeneiland. De uitschakeling door Duitsland in de achtste finales is ze van harte gegund.


Simon Zwartkruis