Oranje moet leren van het roerige verleden

01/06/2010 12:30

In de Oostenrijkse bergen keek iedereen reikhalzend uit naar de komst van Wesley Sneijder, Arjen Robben en Mark van Bommel. Niet alleen omdat er dan eindelijk vers kampioensbloed aan de selectie van Oranje zou worden toegevoegd.

Tot hun entree in Seefeld was reservedoelman Sander Bosschker de enige international die met zijn club, FC Twente, het landskampioenschap heeft behaald. Dat is wat magertjes in een selectie die een gooi naar de wereldtitel wil gaan doen.

Met twee kampioenen uit de Bundesliga en eentje uit de Serie A erbij - met het zweet van de Champions League-finale nog op het voorhoofd - wint het Nederlands elftal direct aan glans.

Bovendien kon bondscoach Bert van Marwijk vanaf dat moment, nu hij alle potentiële WK-gangers bijeen had, een cruciaal aspect van zijn werk weer oppakken: het hameren op eenheid en acceptatievermogen.

De geschiedenis heeft geleerd hoe vaak juist op dat vlak de crux zit bij Oranje. Dat begon al op het eerste WK dat het Nederlands elftal ooit speelde, in 1934. Toen ontstond er onrust binnen de selectie vanwege de voorkeurspositie die doelman Gejus van der Meulen kreeg toebedeeld.

Als enige speler mocht hij zijn vrouw meenemen naar Italië, tot ergernis van de andere internationals. Bondscoach Bob Glendenning had zijn handen vol aan de tweespalt binnen zijn spelersgroep en na één wedstrijd was het toernooi voor Oranje voorbij. Net als vier jaar later in Frankrijk.

Het eerstvolgende WK waarop Nederland van de partij was, in 1974, was sprake van een hecht collectief. Maar niet voordat de PSV’ers Jan van Beveren en Willy van der Kuijlen de tent waren uitgevochten door de Ajax-kliek onder aanvoering van Johan Cruijff.

In de aanloop naar het WK ’78 staken de Amsterdams/Brabantse twisten ook de kop op. Het weerhield Oranje er in Argentinië niet van opnieuw tot aan de finale te reiken.

In de jaren negentig was het aantal incidenten binnen de nationale ploeg amper bij te houden. De voorbereiding op het WK ’90 werd ernstig verstoord door het gedwongen vertrek van bondscoach Thijs Libregts, de vergeefse roep om Johan Cruijff als diens opvolger en de late instroom van de Champions League-finalisten van AC Milan; Ruud Gullit, Marco van Basten en Frank Rijkaard.

De synergie die twee jaar eerder tot de Europese titel had geleid was verdwenen en een prachtige lichting topvoetballers ging lamlendig ten onder tijdens het eindtoernooi in Italië. Vier jaar later bedankte Gullit om onduidelijk redenen voor het WK in de Verenigde Staten.

Daarmee hield de vedette een vreemde traditie in stand. In 1978 hadden bepalende spelers als Cruijff en Wim van Hanegem zich ook al teruggetrokken.

En zo bleef het Nederlands elftal zichzelf maar in de voeten schieten, op momenten dat opofferingsgezindheid en teamgeest doorslaggevend zijn. Met het faliekant mislukte EK '96, door onderlinge spanningen tussen de Ajax-internationals, als dieptepunt.

Daarbij vergeleken was de aanvaring tussen Ruud van Nistelrooy en bondscoach Marco van Basten, aan de vooravond van Nederland-Portugal op het WK 2006, lauwe hap.

Als je het allemaal zo op een rij zet, is het volstrekt begrijpelijk waarom buitenlandse journalisten tijdens grote toernooien altijd met dezelfde vraag over Oranje komen: 'Wanneer barst de bom deze keer?' Volgens Wim Kieft heel snel.

De ex-international noemde de huidige selectie onlangs 'een explosief zooitje'. Dat gaat wat ver. Maar nu de nationale discussie over de ideale opstelling wordt geleid door de spelers zelf, moet bondscoach Van Marwijk (foto) op zijn hoede zijn.

In vrijwel alle vroegere gevallen van interne onrust kwam de wijsheid bij de betrokkenen pas achteraf. Het zou de kans op succes aanmerkelijk vergroten als dat nu eens op voorhand het geval is.


Simon Zwartkruis