Bruce Grobbelaar, op de grens van gek en geniaal

11/10/2011 09:30

Vorige week, 6 oktober, was Bruce Grobbelaar jarig. Dat is best iets om bij stil te staan, want als voetbal inderdaad entertainment is, dan was hij een van de grootste entertainers ooit. Grobbelaar werd als keeper van Liverpool bekend om zijn verre uitgooien, de blunders die hij regelmatig maakte en om zijn roekeloze en soms excentrieke gedrag.

Na afloop van een van zijn eerste wedstrijden voor The Reds, vriendschappelijk in Zwitserland, kwam er al gelijk een bestuurslid naar de kleedkamer. Grobbelaar had tot ieders verbazing een deel van de tweede helft als een aap aan de lat gehangen. Dat viel niet zo goed. 'Listen son, we don't do things like that at Liverpool.'

De doelman leek het profvoetbal als één grote grap te beschouwen. Je kon hem tijdens de grootste wedstrijden met het publiek of de cameramensen achter zijn doel zien dollen. Maar zijn hoogtepunt beleefde hij toch in 1984 in de Europa Cup I-finale tegen AS Roma, toen hij tijdens de beslissende strafschoppenreeks plotseling deed of hij dronken was. Hij wilde zijn tegenstanders in verwarring brengen en voor de zekerheid beet hij daarom ook maar even in het doelnet.

Toen Bruno Conti ging aanleggen voor zijn penalty, suggereerde Grobbelaar dat de doellijn plotseling onder stroom stond. Hij deed alsof zijn benen van rubber waren geworden en gedroeg zich als een gek. Zó gek, dat Conti over schoot, daarna Francesco Graziani ook en Liverpool zijn vierde Europa Cup I pakte.

Lange tijd ben ik ervan overtuigd geweest dat ik op een voetbalveld nooit meer iets zou zien dat zó rakelings langs de grens van gekte en genialiteit durfde te scheren als de beroemde spaghetti legs-act van Grobbelaar. Met een knappe imitatie, zoals die van Jerzy Dudek, 21 jaar later in de Champions League-finale tegen AC Milan, was ik al tevreden.

Totdat een paar maanden terug op YouTube beelden verschenen van een interland tussen Libanon en de Verenigde Arabische Emiraten. Het stond 5-2 voor de Emiraten, toen de thuisploeg een strafschop mocht nemen. Ene Theyab Awana maakte zich klaar. Hij nam een aanloop en nét toen hij bij de stip was, draaide hij zich om en hakte hij de bal met een zacht rollertje in het net. Het duurde een paar dagen, maar toen hadden wereldwijd meer dan 1,2 miljoen internetbezoekers dit óók gezien. Eindelijk had Bruce Grobbelaar een serieuze opvolger gekregen.

Vorige week werd de oud-keeper 54 jaar. Hij heeft na zijn glorietijd op Anfield elf onbeduidende clubs en een vermeend gokschandaal overleefd. Mensen die het weten kunnen, zeggen dat hij nog steeds zo gek is als een deur. Soms verzorgt hij in Engeland after-dinner speeches, meestal voor het goede doel. En altijd moet hij dan weer vertellen over die mei-avond in Rome, toen hij de Europa Cup I won door een ogenblik te doen alsof hij een epileptische aanval kreeg.

Theyab Awana zou ongetwijfeld ook voor de rest van zijn leven aan zijn geniale hakbal-penalty zijn herinnerd, als hij laatst op de terugweg naar Abu Dabi maar iets zachter had gereden en zich niet had laten afleiden door zijn Blackberry. Nu ramde hij zijn Audi Q7 frontaal op een zware vrachtwagen. Hij was op slag dood. Naar zijn begrafenis, twee week geleden, trokken duizenden mensen. Een uur na de plechtigheid knielden sommigen nog steeds bij zijn graf, biddend en luisterend naar de imam die onophoudelijk verzen uit de Koran voorlas.

Awana was niet de eerste voetballer die de dood vond op het asfalt. De lange snelwegen die naar de Emiraten leiden, schijnen berucht te zijn. Dagblad The Nation publiceerde een hele lijst van jonge voetballers die zich er hadden doodgereden. Nog maar twee dagen eerder was het zoveelste slachtoffer gevallen, deze keer een 22-jarige middenvelder van Al-Dahfra.

Toch beheerste alleen de dood van Awana dagenlang het nieuws in de Golfregio. In de kranten werd hij geroemd als voorman van een gouden generatie, hard op weg om de beste speler van zijn land te worden. Ook de televisiezenders bleven maar terugkomen op zijn treurige lot. En telkens werd zijn beroemde strafschop dan weer vertoond, die even gekke als geniale ingeving op een mooie en warme avond tegen Libanon, toen niemand nog weet had van het naderende onheil dat op het punt stond toe te slaan, en het even was alsof de hele wereld aan zijn voeten lag.

Michel van Egmond