Koffietijd voor mannen of journalistiek

26/07/2010 09:30

Soms ben ik jaloers op mijn voorgangers. De één was een pure journalist en een begenadigd schrijver, de ander had als eerste bladenmaker in Nederland door, dat een hoofdredacteur commercieel moet denken.

Ik heb van beiden veel geleerd, hoe het wel moet en hoe het niet moet. De heren hadden een zee van tijd, want naast het runnen van dit blad had de één nog tijd om van de Nederlandse Sport Pers een heuse vakbond te maken, terwijl de ander voortdurend zinloze snoepreisjes namens de European Sport Magazines maakte.

Het waren de tijden dat ik nog geen enkele verantwoordelijkheid droeg. Ik sloeg wartaal uit in het café over onthullende verhalen en relevante journalistiek. De rekening declareerde ik, onder de noemer representatie, bij de dienst doende hoofdredacteur.

Daarom neem ik de visie van journalisten doorgaans met een korreltje zout, want zij slaan meestal onzin uit. Het enige belang is vaak het eigen belang. Dat mag ik vinden, omdat ik ooit als jongste bediende bij dit blad begon en jaren idealistische sprookjes over het vak uitbraakte.

Een journalist moet zorgen dat zijn verhaal op tijd bij de eindredactie is en dat de feiten kloppen. Er zijn goede en minder goede journalisten, maar ze hebben allemaal een prachtig leven, zonder gezeur.

De tijden zijn veranderd. Sommige mensen dichten mij macht toe in de voetbalwereld. Niets is minder waar. Zowel bij de clubs als bij de media hebben de voetballers het voor het zeggen. Ik moet mijn oren laten hangen naar blagen die miljonair zijn en naar commerciële hotemetoten die geen ouderwetse advertentie willen plaatsen, maar heel creatief willen integreren in de journalistieke kolommen.

Veel keus heb ik niet, want de lezersonderzoeken wijzen uit dat u graag interviews met spelers leest, terwijl ik de inkomsten uit de commercie nodig heb om te overleven. Vroeger was niet alles leuker, maar journalistiek bedrijven was wel aangenamer.

U hoeft overigens niet bang te zijn dat ik afknap, want onder moeilijke omstandigheden een boeiend blad maken blijft iedere week een ultieme uitdaging.

Ik ben wel blij, dat ik niet meer de deur uit hoef om interviews met spelers te maken. In mijn tijd belde ik met Johan Cruijff, Willem van Hanegem of Wim Suurbier en de volgende morgen zat ik ergens aan de keukentafel een verhaal te noteren. Tegenwoordig lopen afspraken via zaakwaarnemers en voorlichters.

Om hun relaties in stand te houden kunnen journalisten, die tussen de spelers opereren, niet opiniërend schrijven. Dat moeten de columnisten opvangen, die onafhankelijk zijn. Aan spelers zonder zelfspot is de satire van een column niet besteed, zij interpreteren een column vaak als een gebrek aan respect.

Voor die gezwollen ego’s kan ik niets doen, dan zou ik een hekel aan mezelf krijgen. Nog niet eens zolang geleden werd een knipoog naar de commercie als verloedering van het vak gezien. Vooral bij de zogenaamde kwaliteitskranten keken redacteuren met dédain neer op media de ruimte maakten voor commerciële uitingen.

Ook bij de deftige kranten werd er veel onzin uitgekraamd, want ik heb niets meer te willen, zonder commercials bestaat er geen blad, televisieprogramma, radiozender of internetsite meer. De Gillette Speler van de Week is de normaalste zaak van de wereld, een Coca Cola WK Special, een voetbalschoenenbijlage, een rubriek rond de Toto/Lotto. Alles is mogelijk.

En bij de commerciële televisie praten supporters vanuit een dug-out van Gamma mee, worden beelden uitgezonden van door Kia gesponsorde zaalvoetballers, zit je in een decor van Jupiler Bier en moet de presentator naar buiten om namens McDonald’s een spelletje te leiden tussen doorsnee burgers. Als hoofdredacteur heb je het maar te accepteren, anders is er geen wekelijks programma te realiseren.

Ik wil me met het merk Voetbal International profileren op de televisie, maar dan kom je de gekste dingen tegen. Dan mag de huisband Danny Vera een bepaald nummer niet spelen, omdat die muziek onder een commercial van een concurrent van een sponsor zit.

En een serie sfeervolle items wordt weggegooid, omdat ze zijn opgenomen in een Haags buurtcafé, waar een concurrent van de hoofdsponsor het bier levert. Het heeft niets met journalistiek te maken, maar het is wel de realiteit. Anno 2010 moet je erg creatief met principes omgaan, omdat je anders de winkel wel kunt sluiten.

Veel verontrustender is, dat er voor praatprogramma’s over voetbal bijna geen gasten meer te vinden zijn die iets durven te zeggen. Nadat we tijdens het WK zestig uitzendingen vanuit het Kurhaus in Scheveningen hebben gemaakt, moet ik concluderen dat Ivo Niehe, Wouter Bos en Jan Marijnissen boeiender over voetbal praten dan Willy van de Kerkhof, Regi Blinker en Bryan Roy.

Johan Cruijff heeft er geen trek meer in, omdat hij de toon te negatief vindt, Louis van Gaal wenst niet tegengesproken te worden, Co Adriaanse is te duur, Willem van Hanegem zit achter de decoder en Guus Hiddink hangt de verstandige diplomaat uit. Het is onbegrijpelijk, dat voetbalmensen uren in een file zitten om tijdens het programma om de hete brei heen te draaien.

Daarom zit ik veel liever aan tafel met mensen die onafhankelijk zijn en vrij uit kunnen en willen praten. Hans Kraay junior is niet mijn favoriete voetbalanalyticus, maar hij zorgt wel voor chemie aan tafel. Van SBS 6 mag hij alleen aanschuiven als Wilfred Genee en ik regelmatig beschikbaar zijn voor Shownieuws bij SBS 6. Hoezo macht?

Toch heb ik tijdens het WK weer het nodige opgestoken. Volgens collega Jack van Gelder maakten wij vanuit het Kurhaus Koffietijd voor mannen en had ons programma niets met journalistiek te maken. Vanuit zijn ivoren Zuid-Afrikaanse toren meldde Van Gelder dat hij bij de NOS journalistiek bedreef.

Hij verbleef op kosten van de gemeenschap in een peperduur hotel en op kosten van dezelfde gemeenschap werden er vanuit Nederland voortdurend gasten ingevlogen die vervolgens niets te melden hadden.

En als Van Gelder vindt dat hij journalistiek bedrijft, wil ik niets met journalistiek te maken hebben, want ik heb geen enkele ambitie om een slijmende talking head te worden die iedereen in zijn kont kruipt en de kijkers structureel in de maling neemt door als een zelfingenomen ijdeltuit in beeld te verschijnen, maar nooit een mening te ventileren.

Op het programma Voetbal International is veel aan te merken, maar we draaien nergens omheen, we spreken de taal van het voetbalpubliek, hebben zelfspot en er is soms zelfs sprake van humor.

Van Gelder zit als een Mart Smeets-kloon gewichtig te doen, Tom Egbers oogt hulpeloos zonder autocue, Joep Schreuder is het niveau van NAC-tv nooit ontstegen en prima donna Frank Snoeks is geen commentator, maar een ouwehoer die denkt dat de kijkers dom zijn en dat hij anderhalf uur alles moet uitleggen. En dat wordt allemaal gefinancierd met belastinggeld. Is het niet droevig?


Johan Derksen