'Ik wens u een probleemloos en gezond 2010'

04/01/2010 10:15

Het was een rampzalige Kerst. De kinderen waren het land uit en mijn vrouw verbleef aan de andere kant van de wereld. Ik had allerlei snode plannen om er spannende feestdagen van te maken, maar de winter viel onverwacht in. Ik had nog geen tijd gehad mijn auto te voorzien van winterbanden, waardoor het grote avontuur slippend strandde op de parkeerplaats voor mijn huis.

Ten einde raad nestelde ik me maar op de bank, met het dubbeldikke kerstnummer van Voetbal International en een eindeloos voortsudderende cyclus van melige lowbudget-kerstfilms als decor. In Amerika blijkt volop werk te zijn voor B-acteurs en gemankeerde actrices. Zelden voelde ik me zo oud als tijdens het lezen van het interview met Leo Beenhakker.

Hij is bezig aan zijn 45ste seizoen in het betaalde voetbal, midden jaren zestig begonnen we ooit samen bij Go Ahead in Deventer. Al die jaren hebben we overleefd in de jungle, dat was geen sinecure.

En het wordt er de komende seizoenen niet leuker op. Leo moet met een schuld van 36 miljoen euro van Feyenoord weer een topclub maken, terwijl ik besef dat onafhankelijke journalistiek niet meer bestaat en dat ik steeds meer een butler van de commercie word.

Als hoofdredacteur moet ik mijn oren laten hangen naar snotneuzen die eerder miljonair zijn dan volwassen. De spelers zijn de baas en strijken al het geld op in het hedendaagse topvoetbal. Met hun filmsterrenstatus worden ze steeds moeilijker benaderbaar. Ze laten zich alleen interviewen als ze de tekst vóór publicatie ter inzage krijgen.

Vaak moeten grote sportmerken, waar de heren onder contract staan, bemiddelen. Maar dan leveren dergelijke firma’s meteen de foto’s, omdat de club van de betreffende voetballer een andere kledingsponsor heeft. Grote merken plaatsen geen advertenties meer, maar willen integreren in redactionele pagina’s.

Nog niet zo lang geleden noemden we dat journalistieke verloedering, intussen ben ik er afhankelijk van. De rubriek Speler van de Week wordt dan Gillette Speler van de Week, totdat een Ajacied deze eretitel verovert. De volgende dag ligt er dan een brief van een jurist met een claim, omdat we een Ajax-speler hebben misbruikt voor commerciële doeleinden.

Zodra ik u als lezer meer informatie wil bieden door het blad dikker te maken, krijg ik te maken met papier-, druk- en portokosten. Dan moet ik een sponsor zoeken die het extra katern financiert, omdat we liever geen prijsverhoging willen invoeren.

Tweede Kerstdag waren de wegen schoon. Daarom besloot ik naar Amsterdam te rijden om te kijken of er bij Concerto nog interessante tweedehands bluesalbums te koop waren. Heel Nederland leek te winkelen in de hoofdstad, maar Concerto was gesloten. Ik had een bekeuring, omdat er vanaf twaalf uur weer moet worden betaald op feestdagen, en bij Oudenrijn stond ik in de file.

Plotseling schoot het door mijn hoofd dat ik voortaan elke maandag in de file zou staan. Na de winterstop heeft RTL7 het programma Voetbal International om half negen – was voorheen half tien – geprogrammeerd. Niet omdat het goed is voor u als kijker of aantrekkelijk voor de makers.

Het is commerciële televisie, de heren in Hilversum denken dat het goed is voor de zender, terwijl de kijkcijfers waarschijnlijk dalen. Voetbal International is het bestbekeken programma van RTL7, met gemiddeld zo’n half miljoen kijkers. Dat is heel veel met een nauwelijks bekeken uitzending over Amerikaanse houthakkers als voorprogramma.

Ik ben wel eens jaloers op onze collega’s van Studio Voetbal, die Boer zoekt vrouw of Paul de Leeuw vóór zich hebben. Wij moeten nu naar half negen om de hele RTL7-avond te trekken, waardoor ik elke maandag door de spits naar Hilversum moet. Protesteren heeft geen zin, bij RTL ben je een speelbal van de commercie.

We moeten als programmamakers zelf de productiekosten financieren, want RTL investeert niet. Als je die kosten níét voor je rekening neemt, herhalen ze gewoon The A-team of Knightrider nog een keer. Om zo’n seizoen te financieren ga je op zoek naar subsponsors, zoals Toto, Gillette, Gamma en Jupiler.

Als onafhankelijke journalist zit je vervolgens de voetbaltoto in te vullen, je analyseert de Gillette Speler van de Week, een paar notoire klussers die toevallig inkopen doen bij een Gamma-vestiging worden in een dug-out voor de camera getrokken en geven hun voetbalvisie, en een Jupiler-bier drinkende meute op de achtergrond zit instemmend te knikken als ik FC Twente-speler Theo Jansen veroordeel omdat hij onder invloed van alcohol een verkeersongeluk veroorzaakte.

Ook voor het geld hoeven we er niet te gaan zitten, al hebben we een goede reden het toch te doen. Ik zit er om ons merk twee keer per week anderhalf uur in beeld te krijgen, René van der Gijp promoot zijn handel in motivatiespeeches, Wilfred Genee streeft een tv-carrière na en moet in beeld blijven, en niemand weet waarom Hans Kraay junior elke week aanschuift.

Hij heeft echter wel degelijk recht van spreken. Hans was jaren profvoetballer, is succesvol al trainer van Zondaghoofdklasser FC Lienden en covert namens SBS6 de wedstrijden van Oranje. En al die subsponsors willen met alle egards worden behandeld. Lang leve de onafhankelijke journalistiek, al laat ik me door niemand de mond snoeren, want op dat moment ben je zelf ongeloofwaardig.

Mensen die zo ijdel zijn deel te nemen aan praatprogramma’s, moeten hun mening durven ventileren. Anders neem je de kijkers in de maling en zit je er louter voor je ego.

Terug op de bank leek er geen eind te komen aan al die honingzoete sentimentele tearjerkers op tv over zielige weeskinderen, elfen, rendieren en kerstmannen. Het 25-jarig jubileum van de Rock and Roll Hall of Fame maakte gelukkig veel goed, al was ik blij dat de Kerstdag erop zat. Het is niet geworden wat ik ervan verwachtte.

Oudjaarsavond is het weer afgelopen met de pret. Dan is mijn vrouw terug. Als er geen moeilijke film over onregelmatig menstruerende vrouwen in Iran op de buis is, zal het wel verplicht Jan Jaap van der Wal kijken worden. Ik moet er niet aan denken, die jongen weet me zelfs geen glimlach te ontlokken.

Met de nodige zelfspot kan ik er heel eerlijk over zijn. Er zijn twee Nederlanders die Johan heten en thuis niets te vertellen hebben. De een woont in Barcelona, de ander in Oudewater.

Maar waar maak ik me eigenlijk druk om? Vanwege mijn eeuwig durende gevecht met overgewicht stap ik elke morgen met frisse tegenzin op mijn Tunturi-looptrainer. Op mijn leeftijd levert dat wel eens een blessure op. Toen Feyenoord-clubarts Casper van Eijck mijn geblesseerde enkel onderzocht, maakte ik de fout over een ander pijntje te klagen.

Voordat ik wist wat er gebeurde, ging er een camera door mijn neusgat mijn slokdarm in en alles was op een groot scherm te volgen. Even later stond ik ingeklemd tussen allerlei röntgenapparatuur en moest ik een vreselijk papje inslikken. Er werd gelukkig niets geconstateerd, maar een verblijf in de wachtkamers van het Erasmus MC in Rotterdam is heel nuttig voor ontevreden mensen.

Daar word je namelijk geconfronteerd met mensen die échte problemen kennen. Mensen die wanhopig zijn en leven tussen hoop en vrees. Af en toe heb je die confrontatie nodig om je eigen problemen te kunnen relativeren. Gelukkig heb ik geen problemen, ik maak me slechts druk over voetbal, commercie, files, een voetbalblad en een tv-programma. Daarom wens ik u allemaal een probleemloos en gezond 2010.


Johan Derksen